الشيخ رسول جعفريان وديگران

108

نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى)

أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً . قال : يعنى أزواج النبىّ - صلى اللّه عليه و سلّم - ، نزلت في بيت عائشة » . « 1 » دربارهء اين روايت دو مطلب قابل بررسى است : نكتهء اول اين كه آيا مراد از « اهل البيت » در آيهء مباركه همسران پيامبر ( ص ) بوده است ؟ زيرا دربارهء شأن نزول آيه ، از عكرمه نيز روايتى موافق آنان نقل شده است . « 2 » در اين باره فراوان بحث شده و ما تنها به اجمال اشاره مىكنيم كه محدّثان بىشمارى چه شيعه و چه سنى ، روايات فراوانى از صحابه و تابعين و نيز از ائمه اطهار ( ع ) در كتب تفسير و حديثى خود آورده‌اند ، مبنى بر اين كه اين آيه دربارهء اصحاب كسا نازل شده است . « 3 » طبرى در تفسير خود ، بيش از دو صفحه به نقل اين روايات پرداخته « 4 » ، حسكانى « 5 » ، سيوطى ، « 6 » شيخ طوسى « 7 » ، طبرسى « 8 » ، و ديگر مفسران ، هر يك به نوبهء خود روايات فراوانى در اين زمينه آورده‌اند . حتى از همسران پيامبر ( ص ) مانند عايشه ، حديث كسا نقل شده است . « 9 » به طور كلى ، اين روايات به حدّ تواتر رسيده ؛ به طورى كه ابن تيميه هم آنها را پذيرفته است . « 10 » نكتهء مهم در تمام اين روايات اين است كه رسول خدا ( ص ) با عمل خود ، اين آيه

--> ( 1 ) . طبقات الكبرى ، ج 8 ، ص 160 . ( 2 ) . جامع البيان ، ج 22 ، ص 7 ؛ سيوطى ، الدر المنثور ، ج 5 ، ص 199 . ( 3 ) . برخى از دانشمندان بزرگ در اين زمينه ، جداگانه كتاب نوشته‌اند ؛ از جمله : اهل البيت ، نوشتهء توفيق ابو علم ؛ آية التطهير فى احاديث الفريقين نوشته : سيد على موحد ابطحى ؛ اهل بيت در آيهء تطهير از سيد جعفر مرتضى عاملى . ( 4 ) . طبرى ، جامع البيان ، ج 22 ، ص 5 . ( 5 ) . حسكانى ، شواهد التنزيل ، ج 2 ، ص 47 - 18 . ( 6 ) . سيوطى ، در المنثور ، ج 5 ، ص 198 و 199 . ( 7 ) . تبيان ، ج 8 ، ص 339 . ( 8 ) . تبيان ، ج 7 ، ص 559 و 560 . ( 9 ) . شواهد التنزيل ، ج 2 ، ص 63 - 56 ؛ ابن بطريق ، عمدة عيون صحاح الاخبار ، ص 43 و 44 ؛ الميزان ، ج 16 ، ص 318 . دانشمند محترم سيد على ابطحى حديث كسا را از بيش از پنجاه تن صحابهء پيامبر ( ص ) نقل كرده است . ( ر . ك : اهل بيت در آيهء تطهير ، ص 26 ) . اين گذشته از طرق بسيارى است كه از امامان دوازده گانهء عصمت و طهارت ( ع ) وارد شده است ( الميزان ، ج 16 ، ص 316 - 319 ) از ابو سعيد خدرى نقل شده كه حضرت رسول اكرم ( ص ) به مدت 9 ماه ، هر روز صبح در برابر خانهء حضرت فاطمه ( س ) مىآمد و مىفرمود : « الصلاة رحمكم اللّه ، انّما يريد اللّه ليذهب . . . » ( ر . ك : شواهد التنزيل ، ج 2 ، ص 46 و 47 ) از زيد بن ارقم سؤال شد : آيا همسران پيامبر ( ص ) ، اهل بيت او هستند ؟ گفت : خير . ( ر . ك : عامرى ، بهجة المحافل و بغية الاماثل ، ج 2 ، ص 400 ) . ( 10 ) . ابن تيميه ، منهاج السنة ، ج 3 ، ص 4 و ج 4 ، ص 20 ، به نقل از : اهل بيت در آيهء تطهير ، ص 27 .