محمد الريشهري

279

حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى)

براى تبيين اين روايات ، بايد نكاتى را ذكر كنيم : 1 . بيشتر اين روايات ، از نظر سند ، ضعيف‌اند و از اين رو ، نمىتوان بدون تأييد مفاد آنها با قرائن قطعى ، بدانها استناد كرد . 2 . هر گاه اين روايات را در كنار احاديث ترسيم كننده حدود انفاق واجب و مستحب در اسلام قرار دهيم ، مىتوانيم معناى زراندوزى را كه در آيه مورد بحث آمده ، در يابيم و اين ، خود ، در پرهيز از اين پديده خطرناك اقتصادى اجتماعى نقشى بسزا دارد . براى توضيح اين ديدگاه بايد توجّه كرد كه قرآن كريم ، انفاق در راه خدا را مانع تراكم ثروت و مفاسد ناشى از آن مىداند . نيز بايد عنايت داشت كه بنا به ادلّه قطعى ، انفاق داراى دو قِسم واجب و مستحب است . با نظر به اين قرينه كه در آيه ياد شده ، سر باز زنندگان از انفاق به عذاب بيم داده شده‌اند ، مىتوان گفت كه مراد ، انفاق واجب است . از همين جا مىتوان دريافت كه هر گاه مردم ، حقوق مالى خود را ادا كنند ، مشكلات اقتصادى جامعه حل مىشود و پيامدهاى خطرناكى همچون تراكم ثروت ، از ميان مىروند و زمينه بروز اختلافات طبقاتى فاحش برچيده مىشود و بدين سان ، همه مردم از سطح طبيعى زندگانى مرفّه و كريمانه برخوردار مىگردند . برخى از احاديثِ رسيده در اين باب ، به شمارى از اين دستاوردها اشاره دارند . 3 . در پرتو دو نكته گذشته ، مىتوان احاديث مربوط به زراندوزى را بدين شكل تفسير كرد : الف احاديثى كه مال ذخيره شده را به طور مطلق ، زراندوخته مىشمارند ، در حقيقت ، ناظر به حقوق مالى واجب هستند . بدين ترتيب ، سر باز زدن از اداى اين حقوق ، حتّى به اندازه يك قيراط ، زراندوزى محسوب مىشود و فردى كه اين حقوق را ادا نكند ، مشمول آيه ياد شده مىگردد .