. . . وَ الدُّعاءُ و ضِدُّهُ الاستِنكافُ . « 1 » . . . و دعا كه ضدّ آن ، خوددارى است . اين سخن ، بدان معناست كه دعا از سپاهيان عقل است . عقل ، انسان را نيازمند مطلق مىبيند و لذا او را به بندگى كردن در برابر آن كمال مطلق ، دعوت مىنمايد تا با عبادت و پرستش او ، به عنايت و رحمتش دست يابد . از اين رو ، هر چه انسان از معرفت و شناخت بيشترى برخوردار باشد ، دعاى او افزون‌تر مىگردد ، چنان كه از امام على عليه السلام روايت شده : أعلَمُ النّاسِ بِاللّهِ أكثَرُهُم لَهُ مَسأَلَةً . « 2 » داناترينِ مردم به خداوند ، پر درخواست‌ترين آنان از خداست . و پيشوايان دين به دليل آن كه در بالاترين مراتب عقل و معرفت بودند ، بيش از ديگران ، خود را نيازمند به خدا مىدانستند و لذا فوق‌العاده به دعا اهتمام داشتند . « 3 » در نقطه مقابل ، جهل ، سبب مىشود كه انسان ، خود را مستقل و بىنياز بپندارد و از عبوديّت خدا و طلب رحمت از او ، روى برتابد و استنكاف ورزد . اين حديث شريف ، در واقع ، ريشه در اين آيه شريف دارد كه مىفرمايد : " وَ قالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِينَ . « 4 » و پروردگارتان فرمود : مرا بخوانيد تا شما را اجابت كنم . در حقيقت ، كسانى كه از پرستش من كبر مىورزند ، به زودى خوار در دوزخ در مىآيند " .

--> ( 1 ) . الكافى : ج 1 ص 23 ح 14 ، علل الشرائع : ص 115 ح 10 ، الخصال : ص 591 ح 13 ، المحاسن : ج 1 ص 197 ح 22 ، بحار الأنوار : ج 1 ص 111 ح 7 . ( 2 ) . ر . ك : نهج الدعاء با ترجمه فارسى : ج 1 ص 28 ح 9 . ( 3 ) . ر . ك : نهج الدعاء با ترجمه فارسى : ج 1 ص 31 ( اهتمام اولياى خدا به دعا ) . ( 4 ) . غافر : آيه 60 .