محمد الريشهري

342

حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى)

پژوهشى درباره بندهاى اذان اذان چند بند دارد ؟ آيا جمله " الصلاةُ خيرٌ من النوم " كه در اذان صبح در ميان اهل سنّت مرسوم است ، و نيز جمله " حىَّ على خير العمل " و شهادت سوم " أشهد أنّ عليّا ولىّ اللّه " كه در اذان و اقامه پيروان اهل بيت عليهم السلام گفته مىشود ، از ابتدا جزء اذان بوده يا به تدريج بر آن افزوده شده است ؟ پاسخگويى به اين پرسش‌ها ، نيازمند بحث در چند محور است : يك . " الصلاةُ خيرٌ مِن النَّوم " در اذان صبح آنچه درباره جمله " الصلاة خيرٌ من النوم " « 1 » مطرح مىشود ، اين است كه آيا اين بند ، در عصر پيامبر صلى اللّه عليه و آله نيز جزء اذان صبح بوده ، يا پس از ايشان بِدان افزوده شده است ؟ آنچه را در منابع حديثىِ اهل سنّت در پاسخ اين سؤال آمده است ، به سه دسته مىتوان تقسيم كرد : دسته اوّل ، رواياتى كه اين بند را به تعليم پيامبر صلى اللّه عليه و آله مستند كرده‌اند ، مانند آنچه در سنن أبى داوود ، از حارث بن عبيد ، از محمّد بن عبد الملك بن ابى محذوره ، از پدرش ، از جدّش نقل شده است كه : گفتم : اى پيامبر خدا ! شيوه اذان گفتن را به من بياموز .

--> ( 1 ) . در عربى ، از اين بندِ اذان ، با عنوان " تثويب " ياد مىكنند . تثويب ، از ريشه " ثوب " به معناى عود و رجوع است ( ر . ك : مقاييس اللغة : ج 1 ص 393 " ثوب " ) و تثويب در اذان ، به معناى بازگشت به اعلام وقت نماز با جمله " الصلاةُ خيرٌ من النوم " است .