گفتم : اى پيامبر خدا ! شيوه اذان گفتن را به من بياموز . پيامبر صلى اللّه عليه و آله دستى بر جلوى سرم كشيد و فرمود : " مىگويى : . . . حىَّ على الفلاح . و اگر نماز صبح بود ، مىگويى : الصلاة خير من النوم ، اللّه أكبر . . . " . « 1 » گفتنى است كه سند اين روايت ، صحيح نيست . « 2 » روايات ديگرى نيز در التاريخ الكبير بخارى ، « 3 » المعجم الكبير طَبَرانى ، « 4 » المعجم الأوسط ، « 5 » سنن الترمذى « 6 » و سنن ابن ماجة « 7 » بر اين معنا دلالت دارند ؛ امّا هيچ يك از آنها از نظر سند ، صحيح نيستند . دسته دوم ، رواياتى كه بر اين مطلب دلالت دارند كه بند ياد شده ، به پيشنهاد بلال و تأييد پيامبر اسلام ، به اذان افزوده شده است ، مانند آنچه در المعجم الأوسط از محمّد بن ابراهيم ، از پدرش ، از جدّش ، از عمرو بن صالح ثقفى ، از صالح بن ابى اخضر ، از عروه ، از عايشه نقل شده كه : بلال نزد پيامبر صلى اللّه عليه و آله آمد كه ايشان را براى نماز صبح خبر كند . ديد كه پيامبر صلى اللّه عليه و آله خواب است . گفت : " الصلاة خير من النوم " و اين جمله ، در اذان پذيرفته شد . « 8 » روايات ديگرى نيز در سنن ابن ماجة ، « 9 » مسند ابن حنبل ، « 10 » سنن الدارِمى « 11 » و

--> ( 1 ) . سنن أبى داوود : ج 1 ص 133 ( كتاب الصلاة ) . ( 2 ) . چرا كه محمّد بن عبد الملك بن ابى محذوره ، در كتب رجال ، " مجهول " معرّفى شده است ( ر . ك : الجرح والتعديل : ج 8 ص 4 ش 14 ، التاريخ الكبير : ج 1 ص 163 ش 486 ) . ( 3 ) . التاريخ الكبير : ج 1 ص 93 . ( 4 ) . المعجم الكبير : ج 1 ص 352 ح 1071 . ( 5 ) . المعجم الأوسط : ج 7 ص 290 . ( 6 ) . سنن الترمذى : ج 1 ص 248 . ( 7 ) . سنن ابن ماجة : ج 1 ص 237 ح 715 . ( 8 ) . المعجم الأوسط : ج 7 ص 309 . ( 9 ) . سنن ابن ماجة : ج 2 ص 34 ح 707 . ( 10 ) . مسند ابن حنبل : ج 4 ص 632 . ( 11 ) . سنن الدارمى : ج 1 ص 289 ح 1192 .