محمد الريشهري

313

حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى)

سخنى درباره عدالت‌ورزى در رفتار با فرزندان يكى از مباحث مهمّ تربيتى ، عدالت‌ورزىِ والدين در اظهار محبّت به فرزندان و واگذارى امكانات مادّى به آنهاست . اين مسئله از دو نگاه ، قابل بحث و بررسى است : فقهى حقوقى « 1 » و تربيتى . آنچه در اين جا مورد نظر است ، عدالت‌ورزى نسبت به فرزندان ، از نگاه دوم است . عدالت‌ورزى نسبت به فرزندان ، مىتواند آثار تربيتى مهمّى را بدين شرح به دنبال داشته باشد :

--> ( 1 ) با توجّه به اختلافى كه در روايات در باب تفضيل قائل شدن والدين در هديه دادن به فرزندانْ مشاهده مىشود ، فتاوى فقهاى شيعه و سنّى نيز مختلف شده است . در بين فتاوى فقهاى شيعه ، سه نظريه ديده مىشود : يك . تفضيل ( تفاوت قائل شدن بين فرزندان ) جايز است ، مگر در زمانى كه واهب ، در سختى باشد ، يا بيمار باشد كه در اين صورت ، مكروه است و اگر بيمارى منجر به فوت شود ، هديه از اصلِ مالْ محاسبه مىشود ، نه از ثلث آن . دو . تفضيل فرزند ، همواره مكروه و مساوات بين فرزندان ، مستحب است . سه . تفضيل فرزند ، حرام است ، مگر اين كه داراى امتيازى خاص باشد . اهل سنّت دو دسته‌اند : اهل قياس و رأى ، و اهل ظاهر . اهل قياس و رأى مىگويند : اجماعى است كه هر كس مىتواند تمام مال و دارايى خود را به ديگرى هديه كند . پس اعطاى قسمتى از مال به برخى از فرزندان ، نبايد حرام باشد . لذا مراد از رواياتى كه ممكن است از آنها حرمت تفضيلْ برداشت شود ، كراهت است . امّا اهل ظاهر ، به دو راه رفته‌اند : عدّه‌اى فقط ظاهر الفاظ بالا را مورد توجّه قرار داده‌اند و قائل به حرمت شده‌اند .