محمد الريشهري

314

حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى)

1 . فرزندان نيز متقابلًا به والدين ، لطف و نيكى مىكنند و حقوق آنان را رعايت خواهند كرد . 2 . آنان نيز نسبت به فرزندان خود ، از مرز عدالت ، تجاوز نخواهند كرد . 3 . عدالت‌ورزى ميان فرزندان ، مانع از حسادت و كينه‌ورزى آنان نسبت به هم خواهد شد . 4 . مهم‌تر ، اين كه كودك ، از آغاز زندگى ، با روح عدالت‌ورزى پرورش خواهد يافت و رفتار عادلانه خانواده ، زمينه را براى تأمين عدالت اجتماعى فراهم خواهد ساخت . بر عكس ، بىعدالتى و رفتار تبعيض‌آميز نسبت به فرزندان ، نه تنها والدين را در آينده ، از محبّت آنان محروم مىكند ، بلكه آينده فرزندان را نيز با خطر مواجه مىنمايد . از اين رو ، دانشمندان تعليم و تربيت در عصر حاضر ، رعايت عدالت در برخورد با فرزندان را براى پرورش انسان‌هاى شايسته ، ضرور مىدانند ؛ امّا اسلام از چهارده قرن پيش ، بر اين امر تأكيد كرده است و پيامبر خدا به مسلمانان توصيه مىفرمود كه نه تنها در واگذارىِ امكانات مادّى ، بلكه در بوسيدن فرزندان نيز عدالت را رعايت كنند . بديهى است كه رفتار عادلانه ، به معناى برخورد مساوى و يكسان نيست . چه بسا رعايت عدالت ، ايجاب كند كه پدر براى برخى از فرزندان خود ، به دليل استعداد بيشتر و يا كمتر ، يا به دليل بيمارى و يا جهات ديگر ، هزينه بيشترى را متحمّل گردد . اين ، به معناى بىعدالتى نيست . البتّه در اين گونه موارد نيز بايد ساير فرزندان را نسبت به اقدام خود ، توجيه كنند . همچنين ، در صورتى كه پدر احساس كرد رعايت حقّ يكى از فرزندان ، پيامدهاى منفى و خطرناكى را به دنبال خواهد داشت ، از آن صرف نظر كند ، چنان كه امام صادق عليه السلام مىفرمايد :