محمد الريشهري

82

حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى)

تداوم آن است ، زوال ايمان از طريق انكار زبانى و يا ايجاد اسباب كفر ، امكان‌پذير است . « 1 » بر اين اساس ، هر چند مرحوم مجلسى در بحار الأنوار و در بخش نخست مطالب خود در مرآة العقول ، ايمانِ مستند به علم قطعى را غير قابل زوال مىداند ؛ ليكن با عنايت به آنچه در مرآة العقول ، در تفسير ايمان آورده ، بايد گفت نظر نهايى ايشان با نظر بيشتر متكلّمان ، تفاوتى ندارد . نظريه چهارم ، درجات والاى ايمان ، غير قابل زوال است ظاهرا نظريه صحيح در مسئله مورد بحث ، همين نظريه است كه به روشنى مىتوان آن را از روايات اهل بيت عليهم السلام استنباط كرد ، چنان كه در روايتى به سند معتبر از امام باقر و يا امام صادق عليهماالسلام آمده : إنّ اللّه خلق خلقا للإيمان لازوال له ، و خلق خلقا للكفر لا زوال له و خلق خلقا بين ذلك و استودع بعضهم الإيمان ، فإن يشأ أن يتمّه لهم أتمّه ، و إن يشأ أن يسلبهم إيّاه سلبهم . « 2 » خداوند ، آفريدگانى را براى ايمان ، به گونه‌اى آفريده كه [ ايمانشان ] از ميان رفتنى نيست و براى كفر نيز آفريدگانى را چنان پديد آورده كه آن [ كفر ] هم زوال‌پذير نيست و در اين ميان ، آفريدگانى را پديد آورده و در برخى از آنها ، ايمان را به وديعه گذاشته است . اگر بخواهد آن را برايشان كامل كند ، كامل مىكند و اگر بخواهد از آنها سلب كند ، سلب مىكند . و در روايت ديگرى از امام صادق عليه السلام نقل شده است .

--> ( 1 ) . مرآة العقول : ج 11 ص 242 . ( 2 ) . ر . ك : الكافي : ج 2 ص 417 ح 1 .