محمد الريشهري
259
حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى)
چهار . استمداد از خداوند متعال چهارمين دستور كار براى سلوك الى اللّه ، نيايش و يارى خواستن از خداوند متعال است . دعا ، در رساندن سالك به مقصد ، هم طريقيت دارد و هم موضوعيت . طريقيت دارد ، چون مايه توفيق يافتن انسان براى انجام دادن ساير برنامههاى سلوك است ، و موضوعيت دارد ، چون خود ، مغز عبادت است . « 1 » حتّى مىتوان گفت كه اگر دعا با شرايط آن انجام شود ، يكى از نزديكترين راهها و شايد نزديكترين راه براى رسيدن به مقصد است ؛ چنان كه خداوند متعال مىفرمايد : " وَ إِذا سَأَلَكَ عِبادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَ لْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ . « 2 » و چون بندگانم از تو درباره من پرسيدند ، [ به آنان بگو كه ] " من نزديكم و نداى دعا كنندهرا چون مرا بخواند ، پاسخ مىدهم " . پس [ بندگانم ] دعوتم را بپذيرند و به من ايمانآورند ، شايد كه راه يابند " . از اين رو ، انبيا و اولياى خدا ، براى دعا و مناجات با خدا اهمّيت ويژهاى قائل بودند و بيش از ديگران ، از خداوند متعال استمداد مىكردند . امام باقر عليه السلام در تفسير آيه شريف : " إِنَّ إِبْراهِيمَ لَأَوَّاهٌ حَلِيمٌ ؛ بىگمان ، ابراهيم ، اوّاه و بردبار بود " ، مىفرمايد : الأوّاهُ هُوَ الدَّعّاءُ . « 3 » اوّاه ، يعنى بسيار دعا كننده . و نيز امام صادق عليه السلام در مورد جدّش امام على عليه السلام روايت كرده است :
--> ( 1 ) . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله مىفرمايد : " الدعاء مُخّ العبادة " ( سنن الترمذى : ج 5 ص 456 ح 3371 ، كنز العمّال : ج 2 ص 62 ح 3114 ؛ الدعوات : ص 18 ح 8 ، بحارالأنوار : ج 93 ص 300 ) . ( 2 ) . بقره : آيه 186 . ( 3 ) . الكافى : ج 2 ص 466 ح 1 ، عدّة الدّاعى : ص 33 ، بحار الأنوار : ج 93 ص 299 .