محمد الريشهري

247

حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى)

" يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْراً كَثِيراً وَ سَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَ أَصِيلًا هُوَ الَّذِي يُصَلِّي عَلَيْكُمْ وَ مَلائِكَتُهُ لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ كانَ بِالْمُؤْمِنِينَ رَحِيماً . « 1 » اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ! خدا را فراوان ياد كنيد و صبح و شام ، او را تسبيح گوييد . اوست كه با فرشتگانش بر شما درود مىفرستد تا شما را از تاريكىها ، به سوى نور ، بيرون ببرد ؛ و با مؤمنان ، هماره مهربان است " . بنا بر اين ، ذكرى كه تداوم نداشته باشد و بر قلب غلبه نكند ، نمىتواند در مسير معرفت شهودى ، نقش ايفا كند . فقيه و محدّث بزرگ ، فيض كاشانى رحمه‌اللّه ، در رساله زاد السالك ، در پاسخ به نامه يكى از طلاب علوم دينى ، درباره كيفيت سلوك راه حق ، 25 ره‌نمود ارائه كرده و در ره‌نمود هجدهم گفته است : قدرى از اذكار و دعوات [ را ] وردِ خود ساختن در اوقات معيّنه ، خصوصا بعد از نمازهاى فريضه ، و اگر تواند كه [ در ] اكثر اوقات ، زبان را مشغول ذكر حق دارد و اگر چه جوارح ، در كارهاى ديگر مصروف باشد ، زهى سعادت ! از حضرت امام محمّد باقر عليه السلام منقول است كه زبان مبارك ايشان ، در اكثر اوقات ، تَر بوده است به كلمه طيّبه : " لا إله إلّا اللّه " ؛ [ حتّى ] اگر چيزى مىخورده‌اند و اگر سخن مىگفته‌اند و اگر راه مىرفته‌اند ، الى غير ذلك . « 2 » چه اين ، مُمِدّ و معاونى قوى است هر سالك را ، و اگر ذكر قلبى را نيز مقارنِ ذكر لسانى سازد ، به اندك زمانى ،

--> ( 1 ) . احزاب : آيه 41 43 . ( 2 ) . متن حديث ، از امام صادق عليه السلام بدين شرح است : " و كانَ أبى كَثير الذِّكرِ لَقَد كُنتُ أمشى مَعَهُ و إنَّهُ لَيَذكُرُ اللّهَ وآكُلُ مَعَهُ الطَّعامَ و إنَّهُ لَيَذكُرُ اللّهَ و لَقَد كانَ يُحَدِّثُ القَومَ و ما يَشغَلُهُ ذلِكَ عَن ذِكرِ اللّهِ و كُنتُ أرى لِسانَهُ لازِقا بِحَنَكِهِ يَقولُ : لا إلهَ إلَا اللّهُ ؛ پدرم بسيار ذكرْ گو بود . در كنارش راه مىرفتم و او ياد خدا مىكرد . با او سر سفره مىنشستم و او ياد خدا مىكرد . با مردم سخن مىگفت ، ولى اين كار ، وى را از ياد خدا باز نمىداشت و [ همواره ] مىديدم كه زبانش بر كامش مىخورَد و مىگويد : لا إله إلّا اللّه " ( الكافى : ج 2 ص 498 ) .