اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ! خدا را فراوان ياد كنيد " . " فَإِذا قَضَيْتُمُ الصَّلاةَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ قِياماً وَ قُعُوداً وَ عَلى جُنُوبِكُمْ . « 1 » و چون نماز را تمام كرديد ، ايستاده و نشسته و بر پهلو خوابيده [ و در هر حال ] ، خدا را ياد كنيد " . " الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِياماً وَ قُعُوداً وَ عَلى جُنُوبِهِمْ . « 2 » آنان كه ايستاده و نشسته و بر پهلو آرميده ، خدا را ياد مىكنند " . امام صادق عليه السلام فرموده است : ما مِن شَىء إِلّا و لَهُ حَدٌّ يَنتَهى إِلَيه إِلَا الذِّكر ، فَلَيسَ لَهُ حَدٌّ يَنتَهى إِلَيهِ . « 3 » هيچ چيزى نيست جز آن كه حدّى دارد كه بدان منتهى مىشود ، جز ياد [ خدا ] كه حدّ نهايتى ندارد . امام عليه السلام ، سپس اين آيه را خواند : " يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْراً كَثِيراً . اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ! خدا را فراوان ياد كنيد " . درباره نقش ذكر در سازندگى انسان ، توجّه به چند نكته ضرور است : الف تداوم ذكر آنچه موجب ظهور آثار ذكر در پيراستگى و آراستگىِ قلب و رسيدن به معرفت شهودى است ، تداوم ذكر است ؛ چنان كه در شمارى از متونى كه گذشت ، بدان تصريح شده است . شايد ذكر " خروج از ظلمات و ورود به عالم‌نور " در سوره احزاب ، پس از " امر به كثرت ذكر " ، به همين دليل باشد :

--> ( 1 ) . نساء : آيه 103 . ( 2 ) . آل عمران : آيه 191 . ( 3 ) . الكافى : ج 2 ص 498 ح 1 ، عدّة الداعى : ص 233 .