بحثى درباره احاديث " شناخت خدا از طريق خدا " در احاديث اين باب ، خوانديم كه خداوند متعال ، خود را به مردم ، معرّفى كرده است و مردم نيز بايد خدا را به خدا بشناسند . با ملاحظه اين احاديث ، اين مسئله مطرح مىشود كه : مقصود از " شناخت خدا به خدا " چيست ؟ محدّثان و حكيمان ، در پاسخ اين سؤال ، ديدگاه‌هاى مختلفى دارند ، چنان كه در متن احاديث نيز در نظر ابتدايى ، تفاسير گوناگونى از " شناخت خدا با خدا " ديده مىشود ؛ امّا با تأمّل ، مشخّص مىگردد كه اختلافى در بين نيست . آنچه با تأمّل در مجموع نصوص اسلامى در اين باره به دست مىآيد ، اين است كه شناخت خداى حقيقى ، جز به وسيله خود او ممكن نيست و هيچ كس جز خدا نمىتواند او را آن گونه كه شايسته است ، به مردم معرّفى كند . از اين رو ، خداوند ، هدايت مردم را به سوى خود ، بر خود لازم دانسته است ، چنان كه مىفرمايد : " إِنَّ عَلَيْنَا لَلْهُدَى . « 1 » همانا هدايت ، بر عهده ماست " . در اين جا ، سؤال ديگرى پيش مىآيد و آن اين كه : چگونه خداوند متعال ، خود را به مردم معرّفى كرده و آنان را به سوى خود ، ره‌نمون گرديده است ؟

--> ( 1 ) . ليل : آيه 12 .