محمد الريشهري

23

حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى)

اينها در فصل‌هاى يازدهم و دوازدهم اين باب ، گزارش شده است ، با هشدارى نسبت به اين كه مبادا جامعه اسلامى به جاهليت باز گردد و ويژگى جاهلان ، دامنگير آنان شود ، با نگاهى به عوامل و زمينه‌هاى " رجعت جاهلى " . باب دوم : علم ، حكمت و معرفت در اين باب ، پيش از گزارش سخنانى از پيامبر خدا درباره " علم " ، " معرفت " و " حكمت " ، ابتدا مفهوم لغوى اين واژه‌ها و سپس معناى " علم " و " معرفت " از منظر قرآن و احاديث بيان مىگردد و توضيح داده مىشود كه در متون دينى ( نصوص ) اسلام ، علم و معرفت ، گاه در مفهوم حقيقىِ خود به كار رفته‌اند و گاه در مفهوم اصطلاحى و ظاهرىشان . حقيقت علم و معرفت ، نورى است كه انواع علوم و معارف رسمى بشر را كه پوسته دانش محسوب مىشوند ، در جهت به‌ْروزى و تكامل انسان قرار مىدهد . خطر بزرگى كه امروز جامعه بشر را تهديد مىكند ، اين است كه پوسته علم و معرفت رشد كرده ؛ امّا با جدا شدن از مغز و حقيقت آن ، جهت و فلسفه واقعى خود را از دست مىدهند و از اين رو ، در مسير انحطاط انسان به كار گرفته مىشوند . در ادامه ، مفهوم " حكمت " از نگاه قرآن و حديث ، مورد بررسى قرار گرفته و ضمن تقسيم حكمت به علمى ، عملى و حقيقى ، تبيين گرديده كه هر يك از آنها به منزله پلّه‌هاى استوارى هستند كه انسان با بهره گيرى از آنها مىتواند به قلّه كمال انسانى صعود كند . پس از ارائه اين پژوهش مقدّماتى كه براى فهم دقيق آيات و احاديث علم و معرفت و حكمت ، نياز است ، فصل نخست اين باب ، با سخنان حكيمانه پيامبر خدا درباره فضيلت فرا گرفتن علم و حكمت ، آغاز مىشود و با بيان اين كه :