محمد الريشهري

22

حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى)

فصل چهارم ، احاديثى گزارش مىشوند كه به عوامل تقويت عقل و گستردگى خردورزى مىپردازند و انسان با توجّه بدانها كه برخى مادّىاند و برخى ديگر معنوى ، حتّى به گستردگى " حفظ " نيز دست مىيازد . فصل پنجم ، نشانه‌هاى خِرد و خردورزى را مىنماياند كه به واقع ، خردمند ، چه كسى است و از چه راهى مىتوان فهميد كه : شعاع خِرد در انسانى پرتوافكن است ؟ عقل ، چه سان كمال مىيابد ؟ و چه نشانه‌هايى در كس ، نمايانگر كمال عقل اوست ؟ اين همه را روايات فصل پنجم ، گزارش كرده است تا زمينه‌اى باشد براى آشنايى با آفت‌ها ، آسيب‌ها و ناهنجارىهاى خِرد كه در فصل ششم آمده است ، تا انسان با آن همه همبر شود و با اين همه بستيزد تا به خِرد ، خِردورزى و ارجمندىهاى خِرد ، دست يابد و از آفت و آسيب‌هاى خِرد ، آگاه گردد و مآلًا از نقش‌آفرينى عقل و راهنمايى و هدايت‌گسترى خِرد در صفحه ذهن و صحنه زندگى بهره‌مند گردد . در فصل هفتم ، سخن از جهل و ابعاد آن است و هشدار نسبت به جهل‌مدارى و گرفتار آمدن در چنگ جهل‌مداران و ضرورت روى بر تافتن از آن گونه كسان و در نهايت ، نشانه‌هاى جهل و جهل‌مدارى و . . . و شناسايى و شناساندن اين كه : جاهل كيست ؟ و جهل‌مدار ، كدام است ؟ . . . و اين كه : اگر كسى در اين تور مرئى يا نامرئى گرفتار آمده بود ، چه كند و خود را چه سان از كمند جهل و فضاى جهل‌آلودِ جهل‌مداران ، رهايى بخشد ؟ اين همه در احاديث فصل‌هاى هشتم ، نهم و دهم آمده است . در مفاهيم دينى و معارف قرآنى ، مكرّر از " جاهليت نخستين " سخن رفته است . جاهليت نخستين چيست و از چه ويژگىهايى برخوردار است و در سنجش با آن ، " جاهليت جديد " ، چه مفهومى خواهد داشت و بر چه پايه‌هايى استوار خواهد بود ؟