حكيم ابوالقاسم فردوسى

604

متن كامل شاهنامه فردوسى (شرح ميترا مهرآبادى)

سرزمين ديگر رسانيد . و بدين گونه آزرده از پيش پدر دور شد و به شهر نيشابور شتافت « 1 » . در آن شهر زنى را از نژاد بزرگان بخواست و از آن پس او را همچون جان خود نگاه داشت و بپرورد . ليك نژاد خود را به هيچكس نگفت و آن را نهان داشت . سرانجام آن زن پاك تن از ساسان - كه از نژاد بهمن بود - فرزندى خوب بزاد كه پدرش نام او را نيز ساسان گذاشت . ليك چندى نگذشت كه روزگارش بسر آمد . چون آن كودك از خردسالى به مردانگى رسيد ، در آن خانه هيچ بجز بينوايى نديد . پس برفت و گَله‌هاى شاه نيشاپور را كه در كوه و دشت رها بودند ، ازو بگرفت و چندى چوپان شاه شد و جايگاهش در كوه و بيابان گشت « 2 » . اكنون به كار هماى باز مىگردم كه پس از مرگ بهمن جاى او را بگرفت « 3 »

--> ( 1 ) - طرسوسى معتقد است كه ساسان به هند رفت . داراب نامه ، ج 1 ، ص 9 . ( 2 ) - در باب ساسان - كه غالباً تنها از يك ساسان نام برده شده - 2 دسته روايت عام وجود دارد . گروهى بر آن هستند كه ساسان در هنگامى كه خود را در رسيدن به شاهى ناكام ديد ، نااميد شد و از ميان مردم بيرون رفت و بر كوهى صومعه‌اى ساخت و در آنجا به عبادت مشغول شد . ر . ك . بلعمى ، تاريخ بلعمى ، ج 2 ، ص 688 ثعالبى ، تاريخ غررالسير ، ص 226 مستوفى ، تاريخ گزيده ، ص 95 . اما بعضى ديگر همچون حكيم فردوسى معتقدند كه او به چوپانى پرداخت . مسكويه ، تجارب الامم ، ج 1 ، ص 88 - 87 دينورى ، الاخبار الطوال ، ص 52 تجارب الامم فى اخبار ملوك العرب و العجم ، ص 135 ابن اثير ، الكامل ، ج 3 قبل از اسلام ، ص 154 . اما طبرى بر آن است كه ساسان به كوهى نزديك استخر پارس رفت و در آنجا هم به عبادت و هم به چوپانى پرداخت . تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 485 . نيز : نويرى ، نهاية الإرب ، ج 10 ، ص 164 . ( 3 ) - در باب علت درگذشت بهمن 2 دسته روايت بسيار متفاوت وجود دارد . ثعالبى همچون حكيم فردوسى بر آن است كه بهمن بيمار شد و درگذشت . تاريخ غررالسير ، ص 226 . برخى ديگر معتقدند كه بهمن به جنگ اژدهايى در نزديكى دير گجين ، ميان رى و اصفهان برفت و اژدها او را بلعيد . بهمن در هماندم كه توسط اژدها بلعيده مىشد ، وصيت كرد كه هماى را كه از او باردار بوده ، بر تخت بنشانند . براى آگاهيهاى بيشتر در اين باره ر . ك . ايرانشاه ، بهمن نامه ، ص 603 - 591 مجمل التواريخ و القصص ، ص 463 54 طرسوسى ، داراب نامه ، ج 1 ، ص 9 - 8 . طرسوسى در همانجا آورده است كه پس از بلعيده شدن بهمن توسط اژدها ، رشنواد پهلوان كه اتابك هماى بود ، به بزرگان گفت كه : هماى را كه شايسته‌تر و از نژاد ملوك است ، بر تخت بنشانيد . در باب بهمن ذكر چند نكته حائز اهميت است : الف - غالباً بهمن را پادشاهى بسيار پر قدرت تصور كرده‌اند كه بر كشورهاى بسيارى دست يازيد و شاهان بسيارى براى او خراج مىفرستادند . مسكويه ، تجارب الامم ، ج 1 ، ص 87 جوزجانى ، طبقات ناصرى ، ج 1 ، ص 145 ابن اثير ، الكامل ، ج 3 قبل از اسلام ، ص 153 نويرى ،