حكيم ابوالقاسم فردوسى

72

متن كامل شاهنامه فردوسى (شرح ميترا مهرآبادى)

پس از تهمورس ، فرزند گرانمايهء او جمشيد « 1 » بر تخت بنشست و به رسم كيان ، تاج زر بر سر نهاد . با شاهى او ، گيتى يك سره او را فرمانبردار گشت و ديو و مرغ و پرى ، او را سر سپردند و زمانه از جنگ بيآسود . جمشيد چون بر تخت بنشست ، مردمان را گفت : من بر شمايان هم شهريارم و هم موبد ، و فرّهء ايزدى يار من است . اينك برآنم تا دست بدان را از بدى كوتاه سازم و روان را به سوى روشنى رهنمون

--> ( 1 ) - منابع اندكى جمشيد را همچون حكيم فردوسى ، پسر تهمورس دانسته‌اند . ر . ك . اسدى طوسى ، گرشاسپ‌نامه ، ص 30 مستوفى ، تاريخ گزيده ، ص 80 دساتير ، ص 99 . و اكثر منابع جمشيد را برادر تهمورس و پسر ويونگهان ( با ضبطهاى متفاوتى كه در بخش تهمورس ذكر شد ) دانسته‌اند . ر . ك . ابن نديم ، الفهرست ، ص 20 ، اصفهانى ، تاريخ پيامبران و شاهان ، ص 32 و 20 مسعودى ، مروج الذهب ، ج 1 ، ص 218 بلعمى ، تاريخ بلعمى ، ج 1 ، ص 130 طبرى ، تاريخ طبرى ، ج 1 ، ص 117 . وى در يك روايت ديگر ، جمشيد را پسر هوشنگ دانسته است . همان ، ص 140 - 139 مسكويه ، تجارب الامم ، ج 1 ، ص 56 ابن بلخى ، فارسنامه ، ص 29 و 10 خيام ، نوروزنامه ، ص 13 مجمل التواريخ و القصص ، ص 25 ابن خلدون ، العبر ، ج 1 ، ص 175 گرديزى ، زين الأخبار ، ص 32 نويرى ، نهاية الإرب ، ج 10 ص 148 پورداود ، يشتها ، ج 1 ، ص 180 پورداود ، يادداشتهاى گاتها ، ص 427 و 425 و 154 بندهش ، ص 149 ونديداد ، فرگرد 2 بند 3 در داستان جم ، ص 91 144 . Justi Iranisches Namenbuch P . ابن بلخى مىنويسد كه در كنار اين روايت ، روايت ديگرى نيز وجود دارد كه جمشيد برادرزاده تهمورس بوده است . فارسنامه ، ص 29 و 10 . اما از جمشيد نام يك خواهر و سه برادر ضبط شده است . خواهر او در بندهش ، جمگ Jamag نام دارد كه با او ازدواج كرد و از ايشان ، يك جفت دختر و پسر به نامهاى اسفيان و زريشم زاده شدند . روايت ديگر مىگويد كه آنگاه كه جمشيد در پايان شاهيش فرارى شد ، جمگ را از بيم ديوان بزنى به يك ديو داد . همان ، ص 149 و 84 . ابن بلخى مىنويسد كه نام خواهر جمشيد ، ورك بود ( شايد همان جمگ ) و او مادر ضحاك بوده است . فارسنامه ، ص 11 . اما سه برادر جمشيد به نامهاى تهمورس ( كه پيش از اين ذكر آن گذشت ) ، نرسى ( رَشْن چين ، سرگردان ) و اسپيدوَر . و اسپيدوَر ( اسپيتور ، اسفتوز ) كسى بود كه سرانجام با ضحاك همدست شد و جمشيد را به قتل رساند . ر . ك . بندهش ، ص 149 طبرى ، تاريخ طبرى ، ج 1 ، ص 119 .