حكيم ابوالقاسم فردوسى
1084
شاهنامه فردوسى (بر اساس چاپ مسكو) (فارسى)
نبشتند بر سان ارژنگ چين * سوى شاه با صدهزار آفرين گذر مرد را سوى هيتال بود * همه ره پر از تيغ و كوپال بود ز سغد اندرون تا بجيحون سپاه * كشيده رده پيش هيتال شاه گوى غاتفر نام سالارشان * بجنگ اندرون نامبردارشان چو آگه شد از كار خاقان چين * و زان هديهء شهريار زمين ز لشكر جهان ديدهگان را بخواند * سخن سر بسر پيش ايشان براند چنين گفت با سركشان غاتفر * كه ما را بد آمد ز اختر بسر اگر شاه ايران و خاقان چين * بسازند و ز دل كنند آفرين هراسست زين دوستى بهر ما * برين روى ويران شود شهر ما ببايد يكى تاختن ساختن * جهان از فرستاده پرداختن ز لشكر يكى نامور برگزيد * سرافراز جنگى چنانچون سزيد بتاراج داد آن همه خواسته * هيونان و اسبان آراسته فرستاده را سر بريدند پست * ز تركان چينى سوارى نجست چو آگاهى آمد بخاقان چين * دلش گشت پر درد و سر پر ز كين سپه را ز قجغارباشى براند * بچين و ختن نامدارى نماند ز خويشان ارجاسب و افراسياب * نپرداخت يك تن بآرام و خواب برفتند يك سر بگلزرّيون * همه سر پر از خشم و دل پر ز خون سپهدار خاقان چين سنجه بود * همى به آسمان بر زد از خاك دود ز جوش سواران به چاچ اندرون * چو خون شد برنگ آب گلزرّيون چو آگاه شد غاتفر زان سخن * كه خاقان چينى چه افگند بن سپاهى ز هيتاليان برگزيد * كه گشت آفتاب از جهان ناپديد ز بلخ و ز شگنان و آموى و زم * سليح و سپه خواست و گنج درم ز سومان و ز ترمذ و ويسه گرد * سپاهى بر آمد ز هر سوى گرد ز كوه و بيابان و ز ريگ و شخ * بجوشيد لشكر چو مور و ملخ چو بگذشت خاقان برود برك * تو گفتى همى تيغ بارد فلك سپاه انجمن كرد بر ماى و مرغ * سيه گشت خورشيد چو پرّ چرغ ز بس نيزه و تيغهاى بنفش * درفشيدن گونه گونه درفش بخارا پر از گرد و كوپال بود * كه لشكرگهء شاه هيتال بود بشد غاتفر با سپاهى چو كوه * ز هيتال گرد آوريده گروه چو تنگ اندر آمد ز هر سو سپاه * ز تنگى ببستند بر باد راه درخشيدن تيغهاى سران * گراييدن گرزهاى گران تو گفتى كه آهن زبان داردى * هوا گرز را ترجمان داردى يكى باد برخاست و گردى سياه * بشد روشنايى ز خورشيد و ماه كشانى و سغدى شدند انجمن * پر از آب رو كودك و مرد و زن كه تا چون بود كار آن رزمگاه * كرا بر دهد گردش هور و ماه يكى هفته آن لشكر جنگجوى * بر وى اندر آورده بودند روى بهر جاى بر تودهاى كشته بود * ز خون خاك و سنگ ارغوان گشته بود