بهره‌مند شوند . و ظاهر معنى آن است كه بعد از آن كه وحى كرديم به تو قرآن را ، به ميراث داديم آن را به كسانى كه بعد از تو باشند از بندگان صالح كه برگزيدگان مااند . و در ايثار ( أَوْرَثْنَا الْكِتابَ ) به ورثوا ، چنانچه در حقّ موسى عليه السلام گفت ، به جهت تعظيم و تكريم امّت مرحومه است . ( فَمِنْهُمْ ) پس بعضى از اين بندگان برگزيده ( ظالِمٌ لِنَفْسِهِ ) ستمكارانند بر نفس خود به تقصير در عمل كردن به قرآن ( وَ مِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ ) و برخى از ايشان متوسّط الحال‌اند و ميانه رو كه عمل كنند بدان در اغلب اوقات ( وَ مِنْهُمْ ) و جمعى ديگر از ايشان ( سابِقٌ بِالْخَيْراتِ ) پيشى گيرنده‌اند به نيكوئيها كه پيوسته عمل به احكام قرآن كنند ( بِإِذْنِ اللَّهِ ) يعنى به توفيق و فرمان خدا . ( ذلِكَ ) و اين توريث و اصطفا ( هُوَ الْفَضْلُ الْكَبِيرُ ) آن است بخشايش بزرگ ( جَنَّاتُ عَدْنٍ ) يعنى : فضل بزرگ بوستانهاى با اقامت است و دائمى . ( يَدْخُلُونَها ) كه در آيند مقتصد و سابق به خيرات در آن ( يُحَلَّوْنَ فِيها ) پيرايه بسته شوند در آن ( مِنْ أَساوِرَ ) از دستوانهائى باشد ( مِنْ ذَهَبٍ ) از طلاء خالص ( وَ لُؤْلُؤاً ) و آراسته شوند به مرواريد صافى . در عين المعانى آورده كه دستوانه زر و مرواريد حليهء ملوك عرب بوده ، چنانچه تاج به پادشاهان عجم از اين جهت تخصيص به ذكر آن شده . ( وَ لِباسُهُمْ فِيها ) و پوشش آن گروه در آن جنان حرير ديبا باشد نه چون ديباى دنيا ، يعنى رشته و بافتهء كسى نباشد . ( وَ قالُوا ) و گويند اين گروه در وقتى كه از حفرهء دوزخ برهند و به روضهء بهشت برسند ( الْحَمْدُ لِلَّهِ ) ستايش و سپاس مر خداى راست ( الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ ) آن خدائى كه برد از ما اندوه دوزخ را ، يا خوفى كه در ردّ طاعات داشتيم به قبول آن مندفع گردانيد ، و يا جميع احزان دنيا را از ما زايل كرد ( إِنَّ