غرض مىباشد . و ما مىگوئيم : چون‌كه نبوّت و خلافت امرى معهودى است نه موروثى ، پس بعد ختم النبوّة نبي صلّى اللّه عليه و إله إلى الأبد اصلا نمىباشد سمعا إلّا خلافت ، و خلافت هم معهودى من اللّه به ائمّهء اثنا عشر خاصّه از على تا مهدى عليهم السلام از ازل إلى الأبد مىباشد ، و ديگرى را از برادران و پسران دخلى و دعوايى نمىباشد ، چنانچه قصّهء محمّد حنفيه با امام زين العابدين عليه السّلام در باب خلافت كافى است « 1 » . تنبيه : بنابراين لازم شد كه اگر آنها زنده باقى مىماندند ، سادات خلق واجب التعظيم و الاجلال بلا شك بودند ، و لكن تابع و محجوج و مقتدى ائمّهء هدى عليهم السّلام چون خواهر خود فاطمهء زهرا عليها السّلام مكلّف مىبودند ، ثمّ اللّه أعلم . ايراد : پس آن‌چه از روايت خاصّه و عامّه چون صاحب وافى و مواهب لدنى از ابن عبّاس ، و از أنس بن مالك ، روايت كردند : لو بقي ابن النبي إبراهيم لكان نبيا ، و لكن لم يبق ؛ لأنّ نبيكم آخر الأنبياء . و در مرويهء عامّه زياده براين قدر است : و لو عاش لكان صديقا نبيا و اعتقت أخواله من القبط . جواب اوّل : قضيهء شرطيه در فنّ موضوع و اصول قطع گرديده كه مستلزم وقوع نمىباشد . جواب ثانى : از خود خبر هويداست به لفظ ، و لكن كلمهء استدراك است ، پس مراد اين شد كه اگر ختم نبوّت نمىبود البتّه او نبى مىشد ، و لكن ختم نبوّت شده ، و اگر او زنده مىماند صديق مىشد نه نبى . جواب ثالث : اين اخبار از گمان خود انس مىباشد ، و اين حجّت نمىباشد ؛

--> ( 1 ) داستان مفصّل است ، مراجعه شود به بحار الأنوار 46 : 111 - 112 .