( 35 ) گفتارى از استاد جلال الدين همائى قدّس سرّه ( م 1400 ) وجد و سماع كه ميان همهء طوايف صوفيه كم و بيش رسمى متداول بوده و اكنون هم ميان تمام فرقه ها به استثناى معدودى متصوفان قطب نما و كسانى كه از بيم غوغا حفظ ظاهر شرع مىكنند ، معمول و مرسوم است ؛ يكى از موارد اختلاف شديد ما بين صوفى و متشرّع شمرده مىشود . فقهاى متشرّع در مذهب شيعه اكثر سماع را به عنوان غنا حرام مىدانند و بعضى به كراهت و برخى به اباحه و جواز بدون كراهت فتوا داده‌اند . امّا فقهاى اهل سنّت : فرقهء شافعيه به طورى كه در كتاب شهادات شرح منهاج الطالبين ، كه از كتب معتبر اين فرقه است ، تصريح شده مشهور غنا را حرام نمىدانند : « و ليس به حرام على المشهور » . و صريحا فتوا مىدهند كه تغنّى به اشعار مباح است مگر در مواردى كه مشتمل بر فحش و هجو باشد . دف زدن در عروسى و ختان را نيز جايز مىدانند . از غنا بالاتر رقص را نيز حرام نمىدانند مگر آنكه شبيه فعل مخنّثان باشد . و ليكن استعمال آلات لهو و طرب را مثل تار و كمانچه و طنبور حرام مىشمارند . ابو الفرج ابن جوزى در كتاب تلبيس ابليس فصلى مشبع و مستوفى در بارهء غنا و سماع و وجد و رقص صوفيان آورده و همهء اين اعمال را از نظر شرعى حرام دانسته است . در بارهء غنا و سماع مذاهب اربعهء اهل سنّت را ذكر مىكند