العلامة المجلسي

319

عين الحيات ( فارسى )

از براى خداست ، امّا چون بشكافد معلومش مىشود كه غرضش محض دنيا بوده است ، و در اين قسم امور هواهاى نفسانى با اغراض صحيحهء انسانى بسيار مشتبه مىشود ، پس فريب نفس و شيطان را نبايد خورد ، و خود را در معرض چنين مهالك بدر نبايد آورد هدانا اللّه و جميع المؤمنين الى مسالك اليقين . يا أبا ذر لا يزال العبد يزداد من اللّه بعدا ما سيّئ خلقه . اى ابو ذر پيوسته آدمى از خدا دور مىشود مادام كه خلقش بد است . بدان كه خلق صفتى را مىگويند كه ملكهء نفس و عادت او شده باشد ، و اخلاق حسنه نزد حق‌تعالى بهتر است از اعمال حسنه ، و همچنين خلقهاى بد بدتر است از عملهاى بد ، و بسا باشد كه صاحب خلق بدى عبادت بسيار كند ، و صاحب خلق نيكى آن عبادت را نكند ، و درجهء او نزد خدا رفيع‌تر باشد ، و بر اخلاق اعتماد مىباشد ، چون خلق بد عادت نفس شده و به زودى از او منفك نمىشود ، و بر اعمالى كه بواعث آنها ملكات نفس نشده باشد اعتمادى نيست و زود متبدّل مىشود ، و خلق فطرى مىباشد كه حق‌تعالى در اصل فطرت نفس را چنين خلق فرموده باشد ، و كسبى نيز مىباشد و آن به كثرت ممارست بر اعمال خير حاصل مىشود . مثل آنكه سخاوت در بعضى مردم فطرى است كه چنين خلق شده‌اند ، و بعضى هستند كه در طبعشان بخلى هست ، اگر در مقام ازالهء آن برآيد ازاله‌اش به اين مىشود كه مكرّر خود را بدارد بر احسان كردن ، و بر نفس خود زور آورد به ملاحظهء ثواب و عقاب ، و تفكّر در حسن احسان نمودن و قبح بخل ورزيدن ، و هرچند بيشتر از او صادر مىشود بر نفس آسان‌تر مىشود ، تا آنكه عادت نفس مىشود كه