بالطبع مايل مىشود به سخاوت ، و گريزان مىشود از بخل ، و به اين مرتبه كه رسيد خلق مىشود ، و همچنين گاه هست كه جمعى طبعشان به حسب اصل خلقت به سخاوت مايل است ، و خود را به اغواء شيطان بر بخل مىدارند تا عادت ايشان مىشود . و همچنين در ساير اخلاق حسنه ، و آن كسى كه صاحب خلق حسنى شده است كمالش بيشتر است ، امّا آن كسى كه به مشقّت بر خود مىگذارد امرى را چون بر او دشوارتر است از اين جهت ثوابش ممكن است كه زياده باشد . و خلق حسن كه در احاديث وارد شده است گاهى بر مطلق صفات حسنه كه ملكهء نفس شده باشد اطلاق مىكنند ، و گاهى بر خصوص خلق معاشرت با خلق اطلاق مىكنند ، و همچنين خلق سيّىء . و بدان كه بدخلقى بدترين صفات ذميمه است ، و پيوسته خود و اكثر خلق از او در آزارند ، و خوش خلقى بهترين صفات حسنه است ، و جميع معايب را مىپوشاند ، و از اعظم اركان ايمان است . چنانچه به سند صحيح از حضرت امام محمّد باقر عليه السّلام منقول است : از مؤمنان كسى ايمانش كامل‌تر است كه خلقش نيكوتر است « 1 » . و از حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله منقول است كه : روز قيامت در ميزان عمل چيزى بهتر از خلق حسن نيست « 2 » . و از حضرت صادق عليه السّلام منقول است كه : هيچ عملى نزد حق‌تعالى محبوب‌تر نيست از اينكه مردم را فراگيرد به خلق نيكوى خود « 3 » .

--> ( 1 ) اصول كافى 2 / 99 ح 1 . ( 2 ) اصول كافى 2 / 99 ح 2 . ( 3 ) اصول كافى 2 / 100 ح 4 .