و در ابواب سابقه گذشت حديثى كه هركه خواهد دعايش مستجاب شود بايد كسبش را حلال كند ، و اين امر بسى ظاهر است كه هرچند آدمى را قرب زياده مىشود دعايش به قبول نزديك‌تر است ، چنانچه نزد پادشاهان ظاهر هركه قربش بيشتر است حاجتش رواتر است . و ايضا چنانچه سابقا تحقيق كرديم هرچند مناسبت ميان فاعل و قابل بيشتر مىشود قابليّت استفاضه زياده مىشود ، و مانعى كه از فيض هست از طرف قابل است ، هرچند قابل كامل‌تر مىشود قابليّت رحمت زياده مىشود ، و فيض بيشتر فائض مىشود . چهارم : از شرايط استجابت دعا كمال معرفت آن خداوندى است كه از او حاجت مىطلبد ، و سابقا مجملى اشاره كرديم كه هركس خدا را به قدرى از معرفت شناخته ، درخور آن معرفت از او فيض مىبرد ، و از خداوند شناختهء خود سؤال مىكند ، پس هر قدر كه در مراتب قدرت و رحمت و كرم و عظمت و جلال و ساير صفات كمال تمام‌تر و كامل‌تر مىشناسد تأثيرات آن صفات به او زياده عايد مىگردد ، و به اين معنى اشاره دارد آن حديث كه به اسانيد بسيار منقول است كه : من نزد گمان نيكوى بندهء خودم كه به من دارد ، و هر قدر كه گمان او به من نيكوتر است من با او نيكوتر معامله مىنمايم « 1 » . و به سند معتبر از حضرت امام موسى كاظم عليه السّلام منقول است كه : جماعتى از حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام سؤال نمودند : چه علّت دارد كه ما دعا مىكنيم و دعاى ما مستجاب نمىشود ؟ حضرت فرمود : زيرا كه شما كسى را دعا مىكنيد كه او را نمىشناسيد « 2 » .

--> ( 1 ) اصول كافى 2 / 72 ح 3 . ( 2 ) بحار الانوار 93 / 368 ح 4 .