العلامة المجلسي

42

عين الحيات ( فارسى )

و ممكن است كه معنى دوّم رؤيت مراد باشد ، و مراد غايت مرتبهء انكشاف باشد ، و چون اين قسم از انكشاف مخصوص انبيا و ائمّه است ، و از ابو ذر و مثل او متصوّر نيست ، فرمود : چنان عبادت كن كه گويا به آن مرتبه رسيده‌اى ، چنانچه رؤيت در تتمّهء سخن به همين معنى است ؛ زيراكه خدا اشيا را به چشم نبيند ، و او را جارحه و عضو نباشد . و بايد دانست كه عبادت عبارت از نهايت مرتبهء خشوع و شكستگى و فروتنى است ، و لهذا نزد غير معبود حقيقى كه بخشندهء وجود و حيات و جميع نعمتها و كمالات است سزاوار نيست ، و چون خدمت و عبادت بايد كه درخور معبود باشد هرچند مخدوم بزرگوارتر است ، خدمت او را با شرايط به‌جا آوردن دشوارتر است ، چنانچه اشرف مكنونات اقرار به عجز نموده ، مىفرمايد كه : ما عبدناك حق عبادتك . يعنى : الهى عبادت نكرده‌ايم تو را چنانچه تو سزاوار پرستيدنى ، و اعلاى مراتب عبادت عابدان اقرار ايشان است به عجز از عبادت با نهايت سعى و بذل طاقت ، و چون حق سبحانه و تعالى مىدانست كه عقول خلايق از ادراك و چگونگى عبادت او قاصر است ، تا آداب عبادت تعليم نفرموده تكليف ننمود . و جمعى را كه به لطف كامل خود از جميع گناهان معصوم گردانيده ، محرم ساحت كبرياى خود گردانيد ، و در علم و عمل به درجهء قصوى رسانيد ، و زبان مكالمه و مناجات تعليم ايشان نمود ، پس ايشان را به تكميل خلايق فرستاد كه راه بندگى ايشان نمايند ، چنانچه بلا تشبيه اگر بيگانه را كه از طور و آداب مجالس ملوك اطّلاع نداشته باشد به مجلس پادشاه درآورند ، و كسى از مقرّبان كه آداب‌شناس آن درگاه است معلّم او نباشد ، البتّه از او حركتى چند بىادبانه صادر خواهد شد كه لايق آن مجلس شريف نباشد ، و مستحقّ ملامت بوده باشد . پس كسى را به خاطر نرسد كه به مجلس قرب ملك الملوك بدون پيروى طريق