العلامة المجلسي
43
عين الحيات ( فارسى )
شرع نبوى مىتواند رسيد ، يا به هر عبادت اختراعى كه به خاطر او رسد يا ناقصى مثل او كه به وحى الهى نداند و به خاطرش رسيده باشد مقرّب آن جناب مىتوان گرديد ، اگر ديدهء تو را به نور ايمان روشن سازند ، و در دقايق آدابى كه در هر عبادتى مقرّر ساختهاند تفكّر نمائى خواهى دانست كه به سرپنجهء سستى حواس و اوهام و كمند نارساى عقل مستهام بر اين قصر رفيع نمىتوان آمد ، و بدون متابعت اخبار به مراتب كمال فايز نمىتوان شد . فصل دوّم در غرض از خلقت آسمان و زمين بدان كه از آيات بسيار و احاديث بىشمار مكشوف و ظاهر است كه غرض از خلق آسمان و زمين و عرش و كرسى و جميع مخلوقات معرفت و عبادت است ، و هر دو بر يكديگر بسته است ، نه معرفت كامل و نه علم نافع بدون عبادت حاصل مىشود ، و نه عبادت شايسته بدون معرفت و علم ميسّر مىگردد ، چنانچه تمثيل كردهاند علم را به چراغ ، و عبادت را به پيمودن راه ، اگر چراغ در دست داشته باشى و بر يك مقام ايستاده باشى به غير چند ذرع مسافت را نبينى ، و هرچند بيشتر مىروى بر تو بيشتر ظاهر مىگردد ، بلكه عمل روغن اين چراغ است ، اگر چراغ را امداد روغن نرسد زود منطفى مىشود . بدان كه هر عملى را روحى و بدنى مىباشد ، بدن عمل عبارت از اصل اعمالى است كه نام آن عبادت بر آن اطلاق مىكنند ، و روحش عبارت از آداب و شرايط و كيفيّات است كه كمال آن عمل به آنهاست ، مانند اخلاص و حضور قلب ، و ساير شرايطى كه در قبول نماز در كار است ، پس نماز بدون اين شرايط از بابت جسد