آنچه در آن حديث مشهور وارد شده است كه : دل مؤمن در ميان دو انگشت از انگشتهاى الهى ، كنايهء از قدرت است به هر طرف كه مىخواهد مىگرداند ، و موافق حديث معتبرى و آيهء وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ « 1 » كه در سورهء هل اتى در شأن اهل بيت نازل شده ، و به اين معنى تفسير نموده‌اند ، يعنى در اين مرتبه از كمال مشيّت ايشان متعلّق نمىشود مگر به چيزى كه مشيّت الهى به آن متعلّق گردد . و همچنين نور چشم خود را كه كهنه كرد در راه دوست ، و پروا نكرد از اين‌كه بيدارى مىكشم چشمم ضعيف مىشود ، و با در نظر كردن‌ها ارادهء دوست را ملاحظه كرد ، و از ارادهء خود گذشت ، خدا نورى به چشم و دل و جان او مىدهد كه حقايق و معانى و امور غيبيّه را به آن نور مىبيند ، و آن زوال ندارد ، چنانچه فرمود : اتّقوا فراسة المؤمن فانّه ينظر بنور اللّه « 2 » . يعنى بپرهيزيد از فراست مؤمن كه او به نور خدائى در چيزها نظر مىنمايد . و همچنين به مقتضاى وَ لَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها « 3 » از آنچه مىشنوند چيزى چند مىشنوند كه ديگران آنها را نمىشنوند ، و به مقتضاى : فتح اللّه ينابيع الحكمة من قبله على لسانه . چشمه‌هاى حكمت و معرفت از دلشان بر زبانشان جارى مىشود ، كه خود هم خبر ندارند ، و اين چشمه چنان‌كه بر ديگران مىريزد ، بر خودشان هم فايض مىگردد ، و همه به يك‌بار مىيابند ، و اين حكمت هميشه بر زبان ايشان جارى است ، و چون سرچشمه‌اش نامتناهى است نهايت ندارد . و در اين مقام سخن بسيار نازك مىشود ، و زياده از اين نمىتوان گفت ، و اگر به لطف الهى فهميدى آنچه مذكور شد ، معنى اين حديث را درست مىفهمى كه : من

--> ( 1 ) سورهء انسان : 30 و تكوير : 29 . ( 2 ) اصول كافى 1 / 218 ح 3 . ( 3 ) سورهء اعراف : 179 .