بخش دوم : گفتارهاى پراكنده دربارهء غنا بجز رساله هاى مستقل و نيز بجز دوره هاى فقهى ، كه طبعا مشتمل بر بحث غنا هم هست ، عالمان شيعه در ديگر آثار خود به مناسبتى بحث غنا را مطرح كرده‌اند كه بسيارى از طالبان فقه و فقه پژوهان خبرى از آن مباحث ندارند و يا بر فرض اطلاع ، به آنها دسترسى ندارند . از اين رو ، علاوه بر اينكه در بخش چهارم ، كتابهاى فقهى مشتمل بر بحث غنا را معرفى كرده و جاى بحث غنا در آنها را نشان داده‌ايم ، در بخش دوم ، اصل سخنانى را كه به مناسبتى در غير كتابهاى دوره‌اى فقهى راجع به غنا ذكر شده آورده‌ايم . پاره‌اى از اين گفتارها همچنان به صورت خطى بوده و پيش از اين چاپ نشده است ، از قبيل برخى استفتاءات حجّة الإسلام شفتى ، حديقة الشيعهء رضوى ، فوائد السماع لاهيجى ، بخشى از گفتار شيخ على عاملى ، گفتارى از سيد كاظم رشتى . البته پاره‌اى از مطالبى كه در اين بخش آمده در كتابهاى دوره‌اى فقه هم هست ولى نقل آن در اين بخش دليل خاصّى داشته است . مثلا سخنان محقق سبزوارى در كفايه را به چند دليل تصحيح و در بخش دوم آورديم : نخست آنكه آراء وى در باب غنا محور بحث بسيارى از رساله هاى غناست و در كفايه نظرى دارد بر خلاف رسالهء موجودش كه در بخش اول آمده است . ثانيا ، شيخ انصارى ( قدّس سرّه ) كلام محقق سبزوارى در كفايه را در مكاسب نقل كرده است و از آنجا كه نسخهء چاپى كفايه مغلوط و داراى سقط است و برخى مطالب منقول در مكاسب در آن نيست مرحوم شهيدى ( طاب ثراه ) در حاشيهء مكاسب و مصحّحان چاپ جديد مكاسب ، شيخ را به مغلق گويى و رعايت نكردن امانت در نقل مطالب ديگران متّهم كرده‌اند . « 1 » در حالى كه مطالب منقول در مكاسب در

--> « 1 » مرحوم شهيدى در حاشيه اش بر مكاسب يعنى هداية الطالب ( ص 71 ، 77 ) گويد : « كي ترى أنّ المصنّف كيف غيّر في النقل فحصل من جهته ما تراه من الإغلاق و الاضطراب حتّى لا تغترّ بعظم شأن الناقل بل تراجع إلى الكتاب المنقول منه » ، « ليس في الكفاية من الاستدلال به أثر » نيزرك : المكاسب ، ج 1 ، ص 302 - 308 ، تحقيق كنگرهء شيخ انصارى .