از اين رو نمىتوان براى شناخت ميراث علمى گذشتگان به كتابشناسيهاى شيعه - كه بسيار هم گرانبها و ارزنده‌اند - اكتفا كرد . فى المثل ، از رسالهء شيخ حر عاملى ( طاب ثراه ) در غنا - گذشته از كتابشناسيها - در هيچ يك از كتابهاى تذكره و سرگذشت ذكرى نرفته است . د ) شناخت اينكه فلان فرع فقهى از چه زمانى وارد فقه شده و چه مسيرهايى را پيموده است ، براى استنباط معدّ و دستمايهء خوبى است و اين امر در پرتو نشر آثار فقهى به شكل مجموعهء حاضر براحتى ميسّر است . استاد شهيد مطهرى ( طيّب الله ثراه و جعل الجنّة منقلبه و مثواه ) گويد : آثار فقها در بسيارى از مسائل فقهى بايد جمعآورى و منظم شود تا تاريخچهء آن مسأله و فتاوى مربوط به آن روشن باشد « 1 » . نيز جناب آقاى دكتر گرجى گويد : قطعا ما به تاريخ فقه نيازمنديم . بايد تاريخ فقه نگاشته شود ؛ امّا نه از قبيل آنچه تا كنون نوشته شده است . . . بررسى زمينهء شكلگيرى مباحث فقهى و چگونگى تطوّر آن بسيار لازم است . بايد مسائل فقهى در اين تاريخ ، به گونه‌اى بررسى شود كه به اصطلاح شأن نزول هر يك از مسائل فقه مشخّص شود و اينكه چرا اين مسأله مطرح شده و تطوّر آن چگونه بوده است . من پيگيرى فلسفه و علت احكام را نمىگويم . شأن نزول و علت پيدايش ، مرتبهء پايينتر از علَّت و فلسفهء احكام است . اگر ما چنين تاريخ فقهى داشته باشيم خيلى به ما كمك مىكند تا بسيارى از مسائل مبهم فقه را آنطور كه واقعيت اقتضا دارد باز و روشن كنيم . بررسى ريشه و اساس احكام در جهت دادن درست به فقيه در استنباط بسيار مفيد و مؤثّر است .

--> « 1 » ر ك : ده رساله ، ص 6 ، مقدمه .