عِنْدَهُ « 7 » » او است خداوندى كه مقدر كرده است اجلى ، و اجل نامبرده نزد او هست ، يكى أجل واقعى حتمى است كه در لوح محفوظ است ، و ديگرى اجل معلّق است كه در كتاب محو و اثبات است . مثل آن كه در لوح محو و اثبات نوشته شده است كه عمر زيد ، سى سال است ، يعنى . اگر حال او متوسط باشد و كارهاى بسيار نيك كند و كارهاى بسيار بد نكند مصلحت در آن است كه عمر او سى سال باشد ، پس اگر تصدّقات كرد و صلهء رحم كرد ، خدا امر مىفرمايد كه ملائكه ، سى سال را محو كنند و چهل سال را به جاى او بنويسند . يا آن كه قطع رحم كرده يا قسم ناحق خورد ، خدا مىفرمايد كه سى سال را محو كنيد و عمرش را بيست سال بنويسيد مانند آن كه بلا تشبيه ، طبيبى ملاحظهء مزاج شخصى كرد ، و حكم كرد كه موافق اين مزاج مىبايد چهل سال عمر كند . بعد از آن ، آن شخص بعضى از مقوّيات مانند فاد زهر و عرق چينى خورد ، طبيب بعد از آن اگر بگويد كه پنجاه سال عمر بايد كرد ، يا اگر فصدهاى بى جا و تصرّفات ناموافق كرد و مزاج را ضعيف كرد ، و حكم بعد از آن كرد كه عمر اين [ شخص ] ، زياده از سى سال نخواهد شد ، كسى حكيم را نسبت به دروغ و خطا نسبت نمىدهد ، زيرا كه حكم اوّل موافق ظاهر حال او بود . أمّا در لوح محفوظ اگر خدا داند كه او تصدّق يا صلهء رحم خواهد كرد عمر او چهل [ سال ] نوشته شده خواهد بود ، و اگر داند كه قطع رحم خواهد كرد يا قسم دروغ خواهد خورد عمر او سى [ سال ] نوشته شده خواهد بود . و امّا فايدهء اين دو لوح به قدر عقل قاصر ما چند چيز است : اوّل : آن كه ملائكه مطلع شوند بر لطف خدا نسبت به عباد ، و تأثير اعمال خير و شر در اعمال و آجال و ارزاق و غير ذلك ، و موجب مزيد معرفت ايشان گردد . دوّم : آن كه مردم به اخبار انبياء و رسل و اوصياء - عليهم السلام - بدانند كه اعمال ايشان را در اين قسم امور ، اين قدر مدخليت هست ، پس باعث شود بر ترغيب

--> ( 7 ) . سورهء أنعام : 2 .