است ، در حقيقت ، همان كتاب مسائل علي بن جعفر بن محمّد عريضى است . « 1 » نجاشي ( م 450 ق ) ، اين اثر را چنين معرفى كرده است : له كتاب في الحلال والحرام يروى تارة غير مبوّب وتارة مبوّباً . وپس از آن ، سلسله سندهاى روايت هر يك از دو صورت كتاب را ذكر مىكند ؛ « 2 » اما در شرح‌حال إسماعيل بن محمّد بن إسحاق ، اين اثر را به عنوان « المسائل » معرّفى كرده است . « 3 » اهمّيت اين كتاب در اين است كه جزء معدود آثار امامىاى است كه سير تدوين متون امامي از مجموعهء أحاديث فاقد نظم ( غير مبوّب ) به كتب مدوّن وباب بندى شده ( مبوّب ) را نشان مىدهد . « 4 » أحاديث منقول از اين كتاب ، به دو سلسله سند نقل شده‌اند : الف . الحسين بن عليّ عن أبيه ، عن علي بن جعفر بن محمّد ، عن أخيه موسى الكاظم عليه السلام ، عن أبيه . ب . الحسين بن علي ، عن إبراهيم بن سليمان الهمداني ، « 5 » عن إسماعيل ، عن العلا [ بن رزين القلاء ] ، عن محمّد بن مسلم ، عن أبي جعفر عليه السلام .

--> ( 1 ) . رجال النجاشي ، ش 60 و 662 ؛ شذرات الذهب ، ج 2 ، ص 24 ؛ الذريعة ، ج 20 ، ص 360 . ( 2 ) . رجال ا لنجاشي ، ص 252 . ( 3 ) . همان ، ص 29 . ( 4 ) . در مورد متن چاپ شده ر . ك : مقدمهء محقّقانهء آقاى سيّد محمد رضا جلالي حسينى در آغاز كتاب‌المسائل . در مورد متون مبوّب وغير مبوّب قديمى اماميه ر . ك : فصل‌نامهء علوم حديث ، ش 17 ، ص 75 - 77 : « الأصول الأربعمئة » . ( 5 ) . در يك مورد ، كتاب المسائل مستقيماً به وى اسناد داده شده است . به نظر مادلونگ ، محتمل است كه « المسائل » تحريف « المناسك » باشد ؛ اما اگر قرائت المناسك درست باشد ، در اين صورت ، موضوع كتاب مىبايد بحث حج باشد نه صلاة .