( 2953 ) محيط اعظم ( ج 1 و 2 ) ( فرهنگ پزشكى و داروسازى - / فارسى ) از : حكيم محمد اعظم خان ناظم جهان خلف حكيم شاه اعظم خان مصطفى آبادى فرهنگ مفصل و معروفى در دارو شناسى است . مؤلف اين فرهنگ را بعد از تأليف كتاب ديگرش « اكسير اعظم » كه در شمارهء ( 2224 ) معرفى گرديده ، نگاشته است . او اين اثر را براى نبيره اش عزيز محمد اكمل خان و شاگردش حكيم محمد يوسف على خان تأليف نموده و ماده تاريخ تأليف آن را « رفاه اعظم » يعنى سال 1297 ق ذكر كرده است . او همچنين در ديباچه منابع و مآخذ مطالب كتابش را ، كه بالغ بر 68 كتاب مىشود ياد كرده و آن را به مهاراج شيواجى راوهلكر بهادر ، از حاكمان هند تقديم نموده است . او كتابش را به ترتيب حروف تهجى نام داروهاى مفرده و مركبه و گياهان و اشيايى كه در كه در دارو سازى و درمان كاربرد دارد تنيظم نموده و در ابتدا مقدمهء مفصلى در كليات پزشكى و دارو سازى بر مبناى طب يونانى و هندى بيان نموده است . عنوان مطالب مقدمه چنين است : مقدمه در قوانين كليهء طبيّه مشتمل بر دو مقصد : مقصد اول : در ذكر امورى كه قبل از شروع در مطلوب ضرورى است به قول اطباى يونان متضمن ده فصل : 1 . در بيان تعريف دوا و غذا و اقسام آنها ؛ 2 . در امزجهء ادويهء مفرده ؛ 3 . در كيفيت معرفت درجات ادويه و مراتب آنها ؛ 4 . در معرفت قواىادويه بتجربه ؛ 5 . در تعريف اوديهء مفرده به قياس ؛ 6 . در افعال اوديهء مفرده در بدن انسان و صفات و اسامى آنها ؛ 7 . در احكام كه عارض شود ادويه را از خارج ؛ 8 . در التقاط و اتخاذ ادويه و اذخار و صيانت آنها ؛ 9 . در اغمار بعضى اوديهء مفرده ؛ 10 . در بعضى اصطلاحات طبيه ولغاتى كه در اين كتاب مسطور گردد به ترتيب حروف تهجى ؛