[ التراث العربى 1 / 390 ؛ دانشكده ادبيات ص 14 ] 1841 ) نسخه شماره : 6849 - 29 / 35 آغاز : بسمله الحمدلله الذى خلق الانسان وعلمه البيان وجعل الشمس والقمر فى تيسيرهما بحسبان واقام على وحدانية انجام : وصحابته نجوم الهداية فى الاكوان والحمدلله رب العالمين وحسبنا الله ونعم الوكيل ويتلوه الجزء الثانى بما فيه من ابواب الحمل وفصول التفصيل جلد 1 ، نسخ ، سعيد بن حاجى محمد معصوم ، 17 جمادى الاول ، عناوين و نشانيها شنگرف در اول نسخه وقف از على نقى بن ابى القاسم در 1185 ، جلد : تيماج قهوه اى ، 272 برگ ، 19 سطر ، 20 * 29 سم برهان قاطع ( لغت - فارسى ) برهان ، محمد حسين بن خلف ، قرن 11 اين كتاب يكى از فرهنگهاى مشهور فارسى ومؤلف آن محمد حسين بن خلف تبريزى متخلّص به « برهان » مى باشد كه از شعراى قرن يازدهم هجرى بوده ومتوطّن هندوستان گرديده و از ديگر آثار وى اثرى نيافتم ، دراين مؤلفه گذشته از لغات فارسى لغات تركى و عربى و پهلوى ودرى وغيره كه درزبان فارسى استعمال مى شوند آورده شده ونيز شامل كنايات واستعارات مستعمله درمحاورات فارسى است ومؤلف درمقدمه تصريح كرده كه لغات موجوده در فرهنگ جهانگيرى وفرهنگ « مجمع الفرس » سرورى و « سرمه صفاهانى » و « صحاح الادوية » حسين انصارى را كه هريك حاوى لغات چندين كتاب اند جمع آورى كرده وشواهد ومكررات آن را انداخته و اين كتاب را پرداخته وبرهان قاطع ناميد و اين تأليف رابه نام سلطان عبدالله قطب شاه بن قطب شاه ، كه از سلاطين قطبشاهيه هند مى باشد موشح كرده است . پيش از شروع در اصل كتاب كه دربيست و نه گفتار و هر گفتارى در چندين بيان مى باشد مطالبى را درنه فائده ذكر نموده وفهرست آن فوائد اين است : فائده اول دربيان معرفت زبان درى و پهلوى وفارسى . فائده دوم در بيان چگونگى زبان فارسى . فائده سوم در بيان تعداد حروف تهجى وتفرقه ميان دال وذال وصيغهائى كه درفارسى مقرراست . فائده چهارم دربيان تبديل هريك از حروف بيست و چهار گانه فارسى به حروف ديگر . فائده پنجم در ضمائر و آن درچند حرف به هم مى رسد . فائده ششم دربيان حروف مفرده كه در اوائل و اواسط واواخر كلمات به جهت دريافت كلمات ومعانى مقصوده بياورند . فائده هفتم درذكر حروف وكلماتى كه به جهت حسن وزيب كلام مى آورند . فائده هشتم درمعانى حروف و كلماتى كه درآخر اسماء وافعال به جهت حصول معانى گوناگون آورند . فائده نهم دربيان توصيف آنچه صاحبان املا را از دانستن آن گزير نيست . چنان كه هر مؤلفى را اين بلا دست مىدهد مؤلف برهان قاطع را اشتباهاتى در اين جمع آورى رخ داده وجمعى به رد او پرداخته و جمعى هم به حمايت وى برخاسته و اين دو دسته كتابها نگاشته اند ودانشمند متتبع معاصر