ان . دى ميكلوخو ماكلاى / اس . اى . بايوفسكى / ان . ان . تومانويچ / ز . ان . واروژيكينا / خ . ان . نيازوف / او . اف . اكيموشكين ( مترجم : سميرا اسماعيلى ، معصومه اختيارى ، مژده دهقان خليلى ، فاطمه نظرى ، مهدى نصيرى ، محسن معظمى )

97

فهرست توصيفى نسخه هاى خطى فارسى انستيتو دستنويس هاى شرقى سنت پترزبورگ ( فارسى )

مىباشد . و . آ . ايوانف نيز كتابى درباره نوه ابو محمد روزبهان ابن ابى نصر بقلى دارد . اما اين دو نسخه با هم تفاوت‌هايى دارند . به عقيده صاحب نظران اين دو نسخه متنى ويرايش شده از يك اثر مىباشد . از كتاب خطى حاضر تنها يك نسخه وجود دارد . آثار تأليفى پدر و پدربزرگ مؤلف به عنوان منبعى براى تنظيم اين كتاب بوده‌اند و نام هر 40 مرجع مورد استفاده نويسنده در اين كتاب آمده است . علاوه بر اين روايات پدر مؤلف و مشاهدات شخصى وى نيز مرجع ديگرى براى تنظيم اين كتاب بوده‌اند . اين اثر شامل مقدمه ، 4 باب ، مؤخره مىباشد . آغاز نسخه : « الحمد لله الذى اجلس على . . . اما بعد بر ارباب عقل و نقل و اصحاب جل و عقد مخفى نيست » . پايان نسخه : نيامده است . كمال يا نقصان نسخه : فهرست اين نسخه خطى شامل مقدمه ، بخش اول - مكان تولد ابو محمد روزبهان ابن ابى نصر بقلى ، شرايط زندگى وى ، استادان وى و راه‌هاى وصول وى به مرحله حقيقت . بخش دوم - ذكر روايات در خصوص اعجازات و توانايىهاى ابو محمد روزبهان ابن ابى نصر بقلى ، بخش سوم - تأليفات ابو محمد روزبهان ابن ابى نصر بقلى ، بخش 4 - فرزندان ابو محمد روزبهان ابن ابى نصر بقلى و همچنين اطلاعاتى درباره زندگى پدر وى ، و در آخر شامل مؤخره مىباشد . تاريخ كتابت : پيش از قرن پانزدهم ميلادى . مكان كتابت : ايران . نام كاتب : نيامده است . اطلاعات حاشيه و پشت نسخه‌اى : نيامده است . سابقه نسخه : اين نسخه خطى توسط س . گ . وحيدف در سال 1942 ميلادى به انستيتو شرق‌شناسى سن‌پترزبورگ وارد شده است . اندازه صفحه : 5 . 30 * 5 . 22 ؛ تعداد برگ : 02 + 285 ؛ تعداد سطر : 10 ؛ اندازه متن : 21 * 15 . نوع كاغذ : كاغذ شرقى . نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ؛ عناوين ، برخى اسامى و اصطلاحات خاص با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است ، نوع خط : خط نسخهء درشت ؛ متن كتاب داراى حاشيه‌اى با خطوط رنگى مىباشد . نوع جلد : صحافى اروپائى معاصر ؛ پايان مؤخره نسخه از بين رفته است . ( 153 ) شماره نسخه : D 4464 - 2 نام كتاب : رساله حضرت قطب الاقطاب . توضيح نام اثر : اين عنوان پيش از مقدمه كتاب نگاشته شده است ، اما اين اثر بيشتر با عنوان « مقامات شيخ نور الدين بصير » نيز ناميده مىشود . پديد آورنده : « ابوالحسن ابن حاج صفى الدين » ، وى از سوى مادرى نوه « شيخ النظام الدين بصيرى » بوده است . طبق مقدمه اين كتاب « شيخ نظام » نيز از نوادگان شيخ مشهور سمرقند ، نورالدين بصيرى بوده است و اين اثر به شرح زندگانى « شيخ سمرقند نورالدين بصيرى » مىپردازد . در نسخه « كندى » درباره اصل و نصب نظام الدين از نورالدين بصيرى بسيار آمده است ، اما در نسخه « كندى » در تاشكند اين لقب به اشتباه به صورت « بصرى » ذكر گرديده است . تاريخ تأليف اثر : در ديوان « خاقانى » همچنين شيخ نظام الدين را هم عصر تيمور ( 807 - 771 قمرى / 1404 - 1371 ميلادى ) دانسته‌اند كه در نتيجه تاريخ كتابت اين اثر مىبايست در قرن پانزدهم ميلادى باشد . مكان تأليف : نيامده است . شرح اجمالى محتواى اثر : اين اثر به شرح زندگانى شيخ بزرگ سمرقند « نورالدين بصيرى » ( تاريخ وفات ذو القعده سال 646 قمرى / فوريه - مارس 1249 ميلادى ) مىپردازد . لقب وى همچنين « قطب چهاردهم » ، « قطب الاقطاب » بوده است . اين نسخه شامل مجموعه‌اى از روايات درباره بصيرى و زندگى پرماجراى وى مىباشد . اين كتاب بر اساس روايات مكتوب خانواده و همچنين حكايات شفاهى از وى به نگارش درآمده است . همچنين بخش بزرگى از اين اثر بعدها در قرن شانزدهم ميلادى به مجموعه « خاندى » افزوده گرديد . البته در بعضى از نسخهء نيز اين دو اثر به صورت جداگانه از هم محسوب مىگردد . آغاز نسخه : « الحمد لله رب العالمين و عاقبه المتقين و الصلوه و السلام » . پايان نسخه : نيامده است . كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه خطى كامل مىباشد و جزئى از مجموعه‌اى شامل اين اثر و « كندى » مىباشد . تاريخ كتابت : شوال 1277 قمرى / آوريل - مى 1851 ميلادى . مكان كتابت : تاشكند . نام كاتب : توره خواجه ابن آفاق خواجه .