ان . دى ميكلوخو ماكلاى / اس . اى . بايوفسكى / ان . ان . تومانويچ / ز . ان . واروژيكينا / خ . ان . نيازوف / او . اف . اكيموشكين ( مترجم : سميرا اسماعيلى ، معصومه اختيارى ، مژده دهقان خليلى ، فاطمه نظرى ، مهدى نصيرى ، محسن معظمى )
41
فهرست توصيفى نسخه هاى خطى فارسى انستيتو دستنويس هاى شرقى سنت پترزبورگ ( فارسى )
نوع خط : خط نستعليق نه چندان درشت نا مرتب . نوع جلد : بدون صحافى . ( 31 ) شماره نسخه : A 672 ( Nov . 56 ) نام كتاب : مسالك و الممالك . توضيح نام اثر : نام اثر در نسخه خطى ذكر نشده است . پديدآورنده : ابو الحسن سعيد على جرجانى . وى ظاهرا در سال 881 قمرى ( 1477 - 1476 ميلادى ) دارفانى را وداع گفت . تاريخ تأليف اثر : پس از سال 850 قمرى ( 1447 - 1446 ميلادى ) . مكان تأليف : نيامده است . شرح اجمالى محتواى اثر : اين اثر جغرافيايى ، كه داراى محتواى بسيار متنوعى است . با استفاده از آثار ديگران به تأليف در آمده است . خود نويسنده چنين مىگويد ؛ كه آن را بر اساس آثار پيشينيان و تنها در تكميل آنها نوشته است . اين اثر مشتمل بر پيش گفتار و چندين فصل شماره گذارى نشده است ، كه در نسخه مربوط به ما ، 25 فصل وجود دارد . آغاز نسخه : نيامده است . پايان نسخه : نيامده است . كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه شبيه به نسخه توصيف شده توسط ريو است . تاريخ كتابت : 24 شعبان 1010 قمرى ( 18 فوريه 1602 ميلادى ) . مكان كتابت : شايد در ايران كتابت انجام شده است . نام كاتب : يار محمد بن كمال الدين است . اطلاعات حاشيه و پشت نسخهاى : در برگه مهر مربعى شكل نه چندان بزرگى از صاحب نسخه يعنى « محمد سعيد » قرار دارد . در برگههاى تكميلى كه بعدها در آخر اين نسخه آمدهاند ، دو تصوير با جوهر سياه از پيرمردهايى در حال قليان كشيدن ، وجود دارد . سابقه نسخه : اين نسخه توسط ال . اف . بوگدانوف در سال 1913 به انستيتوى شرقشناسى سنپترزبورگ وارد شده است . اندازه صفحه : 2 . 10 * 2 . 18 ؛ تعداد برگ : 122 ؛ تعداد سطر : 12 ؛ اندازه متن : 7 * 13 . نوع كاغذ : كاغذ شرقى ، در دو نوع قهوهاى و مايل به صورتى است . نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، و عناوين و بخشى از اسامى جغرافيايى با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است . نوع خط : خط نستعليق ريز مرتب و خوانا . نوع جلد : صحافى شرقى ، و از جنس چرم نرم است . ( 32 ) شماره نسخه : A 223 ( ccb 574 ag ) نام كتاب : كتاب ملا زاده . توضيح نام اثر : نام ديگر اين اثر ، « تاريخ ملازاده » است . پديدآورنده : احمد بن محمود با لقب معين الفقرا است ، كه در برخى ديگر از نسخهها دو لقب ديگر زير براى اين پديدآورنده ذكر شده است : بخارى زاده و ملا زاده . تاريخ تأليف اثر : نيامده است . مكان تأليف : نيامده است . شرح اجمالى محتواى اثر : اين اثر شامل توصيف مزارات علما ، دانشمندان و كارگزاران سياسىاى است كه در بخارا و اطراف آن به خاك سپرده شدهاند . اين اثر ، منبع با ارزشى براى مطالعه جغرافياى تاريخى و به خصوص تاريخ بخارا ( در دوره قرنهاى سيزدهم تا پانزدهم ) به شماراست . آغاز نسخه : نيامده است . پايان نسخه : نيامده است . كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه داراى ويراستارى معمولى يعنى مشابه چاپ سنگى است . تاريخ كتابت : ماه جمادى سال 973 قمرى ( ژانويه 1566 - دسامبر 1565 ميلادى ) . مكان كتابت : آسياى ميانه شايد در خراسان است . نام كاتب : نيامده است . اطلاعات حاشيه و پشت نسخهاى : در حاشيهها ، يادداشتهايى آمده كه تكميل كننده متن هستند . سابقه نسخه : اين نسخه توسط پ . اى . لرخ در سال 1759 ميلادى به انستيتوى شرقشناسى سنپترزبورگ وارد شده است . اندازه صفحه : 5 . 11 * 5 . 17 ؛ تعداد برگ : 41 ؛ تعداد سطر : 15 ؛ اندازه متن : 7 * 12 . نوع كاغذ : كاغذ شرقى . نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، و عناوين با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است . نوع خط : خط نسخهء نه چندان درشت . نوع جلد : صحافى شرقى ، و چرمى است . ( 33 ) شماره نسخه : B 675 - ( b 574 ag ) 1 نام كتاب : همان ( كتاب ملا زاده ) . آغاز نسخه : نيامده است . پايان نسخه : نيامده است . كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه داراى ويراستارى معمولى است . ( فهرست نويسان چندين مورد از نسخهء را به همين ترتيب