ان . دى ميكلوخو ماكلاى / اس . اى . بايوفسكى / ان . ان . تومانويچ / ز . ان . واروژيكينا / خ . ان . نيازوف / او . اف . اكيموشكين ( مترجم : سميرا اسماعيلى ، معصومه اختيارى ، مژده دهقان خليلى ، فاطمه نظرى ، مهدى نصيرى ، محسن معظمى )
38
فهرست توصيفى نسخه هاى خطى فارسى انستيتو دستنويس هاى شرقى سنت پترزبورگ ( فارسى )
نوع خط : خط نستعليق درشت و مرتب و خوانا . نوع جلد : صحافى شرقى ، قديمى ، كه روى آن چرم صافى كشيده شده است . ( 24 ) شماره نسخه : B 794 ( 603 bbc bis ) نام كتاب : همان ( نزهه القلوب ) . آغاز نسخه : نيامده است . پايان نسخه : نيامده است . كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه نا تمام است و در فصل مربوط به استان فارس ، در توصيف شيراز نا تمام مانده است . چنان كه در متن جا افتاده گىهايى وجود دارد . در بسيارى از برگها در متن ، جا افتاده گىهاى زياد وجود دارد كه براى جدولها و طرحهايى در نظر گرفته شده بوده كه به انجام نرسيدهاند . در برگهاى a 172 - a 179 در همه جا اسامى فصلها و شهرها و استانهاى توصيف شده نيامده است ، اما براى آنها جايى در متن وجود دارد . تاريخ كتابت : شايد در قرن هجدهم . مكان كتابت : ايران يا آذربايجان . نام كاتب : نيامده است . اطلاعات حاشيه و پشت نسخهاى : در برگههاى b 179 و b 178 مهر مربع شكل نه چندان بزرگى با مطلبى نوشته شده به زبان عربى ، نام صاحب و تاريخ آن به صورت زير وجود دارد : « ولاديمير الكساندروويچ براون . 1272 قمرى » ( 1856 - 1855 ميلادى ) . سابقه نسخه : اين نسخه توسط اى . آ . بارتولومى در سال 1863 ميلادى به انستيتوى شرقشناسى سنپترزبورگ وارد شده است . اندازه صفحه : 18 * 23 ؛ تعداد برگ : 179 ؛ تعداد سطر : 20 ؛ اندازه متن : 5 . 12 * 17 . نوع كاغذ : كاغذ شرقى . نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، و عناوين آن با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است . نوع خط : خط نستعليق نه چندان درشت . نوع جلد : صحافى شرقى كه با چرم تيره رنگ و صافى پوشيده شده است . ( 25 ) شماره نسخه : C 600 ( 603 b ) نام كتاب : همان ( نزهه القلوب ) . آغاز نسخه : نيامده است . پايان نسخه : نيامده است . كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه در برخى قسمتها در متن داراى جا افتاده گىهايى است . تاريخ كتابت : سال 1242 قمرى ( 1827 - 1826 ميلادى ) . مكان كتابت : در آذربايجان يا ايران . نام كاتب : نيامده است . اطلاعات حاشيه و پشت نسخهاى : در برگههاى a 179 ، a 180 سه مهر با شكل و اندازههاى متفاوت ( كه يكى از آنها مربوط به تاريخ 1241 قمرى 1826 - 1825 ميلادى است ) ، به همراه نام صاحب قبلى نسخه ، يعنى روشنفكر آذربايجانى مشهور نيمه اول قرن نوزدهم آ . باكيخانوف ( باقى خانوف ) وجود دارد . در برگه a 179 فهرستى از آثار متفاوتى كه اغلب به زبان فارسى بودهاند ، و ظاهراً به يكى از صاحبان قبلى نسخه خطى ( شايد به آ . بوكيخانوف ) تعلق دارد ، آمده است . سابقه نسخه : اين نسخه توسط ر . فرن در سال 1842 ميلادى از ايران به انستيتوى شرقشناسى سنپترزبورگ وارد شده است . اندازه صفحه : 20 * 4 . 29 ؛ تعداد برگ : 179 ؛ تعداد سطر : 24 ؛ اندازه متن : 5 . 13 * 6 . 21 . نوع كاغذ : كاغذ اروپايى . نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، و عناوين آن با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است . نوع خط : خط نستعليق نه چندان درشت و مرتب و خوانا . نوع جلد : صحافى شرقى ، پوشيده شده با چرم قرمز داراى نقشهاى برجسته است . ( 26 ) شماره نسخه : C 623 ( 603 bbb ) نام كتاب : همان ( نزهه القلوب ) . آغاز نسخه : نيامده است . پايان نسخه : نيامده است . كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه خطى در مقايسه با نسخه فوق به شماره C 604 داراى اطلاعات منحصر به فردى مىباشد ، به عنوان مثال ارقام ماليات در آغاز شرح هر استان آمده است . اين نسخه داراى 8 جدول و نمودار جغرافيايى و كيهان شناسى ( در صفحات 26 ، 28 ، 29 ، 30 ، 201 ، 202 ) است . پارههايى از فصل مربوط به « گيلان » حذف شده است . همچنين عنوان بسيارى از شهرها ومناطق ذكر نشده ، اما در متن كتاب جاى خالى براى آنها در نظر گرفته شده است . در صفحه 26 ، نيز قسمتى براى جاى يك نمودار خالى مانده است . تاريخ كتابت : پس از سال 1274 قمرى / 1858 - 1857 ميلادى . مكان كتابت : خراسان .