هنگامى كه قرآن ، كتابت و تدوين را تشريع مىكند و سنّت به اين دو عنايت و توجّه دارد ( تا آنجا كه فِديه ( جانْ بهاى ) اسراى مشركان را در جنگ بدر ، آموزش هر كدام از آنها ده تن از فرزندان مسلمانان را خواندن و نوشتن قرار مىدهد ) « 1 » منع تدوين سنّت از جانب رسول خدا صلى الله عليه و آله معنا ندارد . از سويى چرا به روش فراگير پيامبر صلى الله عليه و آله در تشويق بر فرهنگ و انديشه و آموزش ، نمىنگريم ؟ ! از جمله توبيخ پيامبر نسبت به گروهى كه در باره شان فرمود : ما بالُ أقوام لا يُفَقِّهونَ جيرانَهم ولا يُعلِّمونَهم ولا يَعِظُونهم ولا يأمرونهم ولا يَنْهَوْنَهم ؟ ! و ما بالُ أقوام لا يَتَعَلَّمون مِن جيرانهم ولا يَتَفَقَّهُون ولا يَتَّعِظون « 2 » ؟ ! اقوامى را چه مىشود كه بر درك و بينش همسايگانشان نمىافزايند و آنان را نمىآموزند و اندرزشان نمىدهند و امر و نهى نمىكنند ؟ و اقوامى را چه مىشود كه از همسايگانشان علم فرا نمىگيرند و تفقّه نمىكنند و پندياد نمىشوند ؟ ! رسول خدا صلى الله عليه و آله از نمايندگان عبدالقَيْس پرسيد : كرامتِ برادرانتان و مهمان‌نوازى آنان را نسبت به خود چگونه يافتيد ؟ پاسخ دادند : بهترين برادران‌اند ؛ بستر نرم برايمان گستراندند و خوراك پاكيزه به ما دادند و روز و شب كتاب پروردگارمان و سنّتِ پيامبرمان را به ما آموختند . پيامبر صلى الله عليه و آله از اين سخن به شگفت آمد و از ما شادمان شد ، آن گاه به فرد فرد ما روى آورد و از آنچه آموختيم و ياد داديم مىپرسيد . . . « 3 » . از حُذَيْفَه روايت شده كه رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود : « كسانى از مردم را كه به اسلام لب مىگشايند برايم بنويسيد » ما نام هزار و پانصد مرد را نوشتيم « 4 » .

--> ( 1 ) . الطبقات الكبرى 2 : 22 ؛ نگاه كنيد به : مسند احمد 1 : 247 . ( 2 ) . الترغيب والترهيب 1 : 71 ؛ مجمع الزوائد 1 : 164 . ( 3 ) . مسند احمد 4 : 206 . ( 4 ) . صحيح بخارى 3 : 1114 ، حديث 2895 .