است كه دعاى انسانِ مضطر نزد قبر او مستجاب مىشود چون دعا نزد بقاع مباركه ، به اجابت مىرسد . » ابن جزرى نيز در كتاب « الحصن الحصين » مىگويد : « استجابة الدعاء عند قبور الانبياء والصالحين ثبتت بالتجربة ؛ اجابت دعا نزد قبر انبيا و صالحان به تجربه ثابت شده است . » شوكانى نيز ضمن آن كه اين نظر را تأييد مىكند مىنويسد : « به شرط آن كه درباره ميّت باورهاى غلط نباشد » « 1 » بنابراين نبايد ، با اين ادله و سيره‌ى صحابه و دانشمندان ، سخن از دليل سدّ ذريعه‌ى شرك گفت ، بلكه - همان گونه كه در نكته‌ى سوم ملاحظه كرديد - اين امت تا پيش از ابن تيميه در قرن هفتم ، به پيامبر خدا پس از وفات ، توسل و شفاعت مىجستند و استغاثه مىكردند و در طول اين هفت قرن دچار شرك نشدند . بنابراين اگر هم بر فرض ، احتمال در غلطيدن امت در شرك مطرح باشد . همان گونه كه شيخ تقى الدين سُبكى شافعى ( م / 756 ق ) در ردّ ابن تيميه آورده است « 2 » بر علماست كه مردم را آگاه سازنند تا توده‌ى مردم در اين امور دچار شرك نشوند نه آن

--> ( 1 ) - ر . ك : تعليق على سير أعلام النبلاء : ج 10 ، ص 107 ( 2 ) - ر . ك : سبكى ، تقى الدين على ، شفاء السقام : ص 189 .