و تفسير آن نازل مىشد ، پيامبر ( ص ) هريك از صحابه را كه نوشتن آموخته بود و نزديك وى بود ، مىطلبيد و به او دستور مىداد كه آيهء قرآن و بيان آن را كه وحى شده بود ، بر هرچه در دسترس بود بنويسد - بر روى كاغذ يا تخته يا استخوان يا شانهء گوسفند و امثال آن ؛ و آن نوشته‌ها را پيامبر ( ص ) در خانه خود داشت . به هنگام وفات رسول گرامى اسلام ، پيامبر ( ص ) به على ( ع ) وصيت كرد : پس از تجهيز من ، ردا بر دوش مكن و از منزل خارج مشو تا اين قرآن را جمع‌آورى كنى « 1 » . على ( ع ) آيات قرآن را ، كه با تفسير آن بر پوست و تخته و كاغذ و غيره نوشته شده بود ، سوراخ مىكرد و نخ از بين آنها مىگذراند و اين‌گونه آيات و تفسير هر سوره‌اى را جمع‌آورى فرمود . اين كار از چهارشنبه ( فرداى دفن پيامبر ( ص ) ) آغاز شد و در روز جمعه تمام شد . آن حضرت ، آن قرآن را با مولى و آزادكردهء خود ، قنبر ، به مسجد آورد . مسلمانان براى نماز جمعه در مسجد پيامبر ( ص ) گرد آمده بودند . آن حضرت به ايشان فرمود : اين قرآن ، همان قرآنى است كه در خانهء پيامبر ( ص ) موجود بود كه براى شما - دستگاه خلافت - آورده‌ام . آنها گفتند : ما به اين قرآن حاجت نداريم ما خود ، قرآن داريم ! حضرت فرمود : اين قرآن را ديگر نمىبينيد « 2 » . آن قرآن ، با تفسير تمام آيات ، پس از آن حضرت ، در

--> ( 1 ) . عمدة القارى 20 / 16 ؛ فتح البارى 10 / 386 ؛ الاتقان سيوطى 1 / 59 ؛ بحار الانوار 92 / 48 و 51 - 52 به نقل از تفسير قمى ص 745 . ( 2 ) . مفاتيح الاسرار و مصابيح الابرار في تفسير القرآن ، شهرستانى ، مقدّمه ، ورقهء 15 أ . متن -