فقهى را به دست آورده باشد ، مىتواند به تحقيق در تاريخ اسلام بپردازد . البته اين ساليان تحصيل ، تنها مقدّمه است و بعد از اين ، بايد با ممارست و مطالعهء پيگير در متون تاريخى ، به كشف قواعد تحقيق و تحليل تاريخ كه بعضاً با قواعد حلّ مسائل فقهى بىشباهت نيست ، بپردازد . درك محضر استاد صاحب‌نظر در هر رشته ، براى آشنايى با قواعد آن ، كمك‌كار بسيار خوبى است و راه را نزديك و نزديك‌تر مىكند . بعد از طىّ اين مراحل است كه شخص ، مىتواند به تحقيق در تاريخ اسلام و حلّ مسائل و مشكلات آن بپردازد . مشكل دستيابى به حقايق تاريخى ، صرف نظر از دشوارى هر تحقيق و پژوهش علمى ، معلول موانعى است كه به‌عمد ، بر سرِ اين راه ، پديد آورده‌اند . البته در تاريخ ، هميشه دستيابى به حقايق ، مشكلات خاصّ خود را دارد و از جمله ، اختلاف افق فرهنگ دو دوره ، يعنى دوره‌اى كه محقّق در آن زندگى مىكند و دوره‌اى كه به تحقيق در بارهء آن ، مشغول است و از جمله ، از دست رفتن بعضى از منابع اصيل ؛ امّا اگر موانعى به طور عمد بر سر راه پديد بيايد و براى نمونه ، دهان شاهدان ، بسته و قلمشان ، شكسته شود يا دروغ و جعل ، به طور عموم با به كار گرفتن قدرت و بودجه‌هاى كلان ، نشر يابد ، مشكلات ، چندين و چند برابر خواهند شد . اينها چيزهايى است كه در تاريخ اسلام ، متأسّفانه ، اتّفاق افتاده است . در عصر بنى اميه ، اين دولت جبّار و كافركيش ، براى خاموش ساختن گل‌بانگ محمّدى ، به طور وسيع ، به جعل و تحريف اسلام و تاريخ آن ، دست يازيد .