2 - ديدگاه دو مكتب درباره نشر حديث رسول خدا ( ص ) در قرن اول هجرى اضافه بر آنچه يادآور شديم ، رجال هر يك از اين دو مكتب در محدوده و چهارچوب خاص خود به نشر حديث پرداخته‌اند ؛ و درست در همان دوران كه خلفاى يك مكتب از نوشتن و نشر حديث جلوگيرى مىكردند ، مكتب ديگر با همه توان به نشر حديث و مبارزه با تلاش مكتب خلفا در منع از آن پرداخت و اين معركه ، از واپسين دم حيات رسول خدا ( ص ) آغاز گرديد ؛ همان لحظه‌اى كه فرمود : « ايتونى بكتاب اكتب لكم كتاباً لن تضلّوا بعده ابداً » : « ابزار نوشتنى نزد من بياوريد تا براى شما نامه‌اى بنويسم كه بعد از آن هرگز گمراه نشويد » . و برخى از حاضران گفتند : « رسول خدا هذيان مىگويد ! » « 1 »

--> ( 1 ) . صحيح بخارى ، كتاب الجهاد ، ج 2 ص 120 و كتاب الجزية ، ج 2 ص 126 . صحيح مسلم ، باب ترك الوصية ، ج 5 ص 75 ، كه آن را با هفت سند روايت كرده است . مسند احمد ، تحقيق احمد محمد شاكر ، ج 1 ص 222 ، حديث 1935 . طبقات ابن‌سعد ، چاپ بيروت ، ج 2 ص 244 ، و تاريخ طبرى ، ج 3 ص 193 ، كه در عبارت برخى چنين است كه گفتند : « ما شأنه ؟ أهَجَر ؟ » ) : ( او را چه شده ؟ آيا هذيان مىگويد ؟ » و در عبارات برخى ديگر گفتند : ( انما يَهجر رسول الله ) : « جز اين نيست كه رسول خدا هذيان مىگويد ! » .