ج - ( فَضْلُ الْعَالِمِ عَلَى الْمُجْتَهِد مائَةَ دَرَجةَ ) : « برترى عالم بر كوشنده [ در عبادت ] يكصد درجه است » . « 1 » و از « محمّد قرظى » گويد : « در ميان بنى اسرائيل مردى فقيهِ عالم و عابِد مجتهد [ / كوشا ] بود » . « 2 » و از « عايشه » گويد : ( كَانَ رَسُولُ اللَّهِ يَجْتَهِدُ فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ مَا لَا يَجْتَهِدُ فِي غَيْرِهِ ) : « رسول خدا در دهه سوم ماه چنان مىكوشيد كه در غير آن نمىكوشيد » « 3 » - يعنى : در عبادت مىكوشيد . و در حديث « طلحه » درباره دو نفر از معاصران رسول خدا ( ص ) گويد : ( كَانَ أَحَدُهُمَا أَشَدَّ اجْتِهَاداً مَنْ الْأُخَرِ فَغَزَا الْمُجْتَهِدِ مِنْهُمَا فَاسْتُشْهِدَ ) : « يكى از آن دو بيش از ديگرى مىكوشيد ، و آن كوشنده جنگيد تا شهيد شد . » « 4 » و از « ابو سعيد » گويد : ( كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِذَا حَلَفَ وَ اجْتَهِدْ فِي الْيَمِينِ قَالَ : . . . ) : « رسول خدا ( ص ) چنان بود كه هرگاه پيمان مىبست و در پيمان مىكوشيد ، مىفرمود : . . . » . « 5 » و در داستان « عبد الله بن ابىّ » در « غزوه بنى المصطلق » آمده است كه : ( فَاجْتَهِدْ بِيَمِينِهِ مَا فَعَلَ ) : « مىكوشيد و سوگند مىخورد كه كارى نكرده است » . « 6 » و در سؤال « امّ حارثه » از رسول خدا ( ص ) درباره سرنوشت پسرش « حارثه »

--> ( 1 ) . سنن دارمى ، مقدمه ، ج 1 ص 100 . ( 2 ) . موطّأ مالك ، كتاب الجنائز ، حديث 43 . ( 3 ) . صحيح مسلم ، كتاب الاعتكاف ، حديث 8 ، و سنن ابن ماجه ، كتاب الصيام ، حديث 1767 . ( 4 ) . سنن ابن ماجه ، كتاب الرؤيا ، حديث 3925 ، و مسند احمد ، ج 1 ص 163 ، و ج 2 ص 323 و 363 و ج 6 ص 82 و 123 و 256 ، و ج 5 ص 40 . ( 5 ) . مسند احمد ، ج 3 ص 33 و 148 . ( 6 ) . صحيح بخارى ، ج 3 ص 136 ، صحيح مسلم ، كتاب المنافقين ، حديث 1 و مسند احمد ، ج 4 ص 373 . .