حكم مرتد از نظر دانشمندان اهل سنت ابو يوسف در كتاب « الخراج » در بارهء حكم مرتد مىگويند : كسانى كه از اسلام به كفر گراييده‌اند ، و افراد زنديقى كه پس از تظاهر به اسلام به كفر و زندقهء خويش برگشته‌اند ، و همچنين يهودىها و مسيحيان و زرتشتىهايى كه پس از قبول اسلام ، به آيين اول خويش برگشته‌اند ، حكم اين گونه افراد در ميان دانشمندان اسلامى ، مورد اختلاف است . عدّه‌اى از آنان مىگويند : بايد از اين گونه افراد ، خواست تا توبه كرده و بازگشت به اسلام نمايند . و اگر قبول نكردند كشته مىشوند . عدّهء ديگرى مىگويند پيشنهاد توبه بر چنين افرادى لازم نيست ، بلكه بايد به مجرّد ارتداد و برگشت از اسلام كشته شوند . ابو يوسف سپس دليل طرفين را كه عبارت از احاديث منقول از پيامبر ( ص ) است نقل مىكند ، و در ضمن دلايل كسانى كه قائل به توبه خواهى از مرتد مىباشند ، دستور عمر بن خطّاب را نقل مىكند آن گاه كه در فتح « تستر » به او خبر دادند كه مردى از مسلمانان ، به جبههء مشركين پيوسته و او را دستگير كرده‌اند . عمر گفت او را چه كرديد ، گفتند به قتلش رسانيديم . عمر به اين عمل مسلمانان اعتراض كرد و گفت : او را مىبايست نخست در خانه‌اى زندانى مىكرديد ، و مدّت سه روز به او آب و غذا مىداديد ، و در اين مدّت به او پيشنهاد توبه مىنموديد ، اگر مىپذيرفت و به طرف اسلام مىآمد ، مورد عفو قرار مىداديد و اگر نه ، به قتلش مىرسانديد . ابو يوسف در تأييد اين نظريه كه بايد از مرتد نخست توبه خواهى نمود ، داستانى مىآورد و مىگويد : روزى معاذ به نزد ابو موسى آمد و ديد كسى در مقابل وى نشسته است ، از او پرسيد اين مرد چه كاره است ؟ ابو موسى گفت : او مردى است يهودى كه اسلام را پذيرفته بود ، ولى دوباره به يهوديگرى برگشته است و ما دو ماه است كه به او پيشنهاد توبه و برگشت به اسلام كرده‌ايم ، امّا او هنوز قبول نكرده است . معاذ گفت : من زمين نمىنشينم تا طبق فرمان خدا و پيامبرش گردن او را بزنم . سپس ابو يوسف مىگويد : بهترين حكم و نظريه‌اى كه ما در اين مورد شنيده‌ايم - و بهترين حكم را خدا مىداند - اين است كه از مرتدين ، نخست طلب توبه مىكنند اگر