السيد مرتضى العسكري ( مترجم : زنجانى ، سردارنيا )
457
عبد الله بن سبأ وأساطير أخرى ( عبد الله بن سبأ و ديگر افسانه هاى تاريخى ) ( فارسى )
مقايسه روايات سيف با روايات ديگر تاريخنويسان هكذا كانت طبيعه غزوات خالد فى العراق . جنگهاى خالد در عراق اين چنين بود نه آن طور كه سيف مىگويد . مؤلف در فصلى كه گذشت خلاصهاى از روايات سيف را در باره جنگهاى خالد پس از فتح حيره خوانديم و ضعف آنها را از نظر سند مشاهده نموديم اينك در اين مورد به دو نكته كه در نشان دادن ضعف و ساختگى بودن اين داستانها لازم به نظر مىرسد اشاره مىكنيم : 1 . چنان كه در فصل پيش ملاحظه نموديد سيف پس از جنگ حيره جنگهاى چندى نقل مىكند و تعداد كشته شدگان اين جنگها را به صدهزار نفر مىرساند و مىگويد كه تنها در جنگ فراض به شمشير مسلمانان صدهزار نفر به قتل رسيد . در صورتى كه اولًا اجتماع اين همه مردم در آن عصر و دوران ، در آن دهات و قصبات غير قابل قبول و كشته شدن آن همه نفوس ، با سلاحهاى سرد و وسايل جنگى آن زمان سرسامآور و باور نكردنى است چه آن كه بنا به گفتهء خود سيف اين جنگها در عراق به وقوع پيوسته است و منطقه عراق آن روز از دهكدههاى كوچكى تشكيل مىيافت كه به طور پراكنده در كنار نهرها قرار گرفته بودند و مردمان اين آبادىها را كشاورزان عرب