تناسب ابتدا و انتهاى هر سوره با هم و تناسب هر دو با اهداف آن تناسب مطلع و ختام يك مقاله يا نوشته و يا خطابه با اهداف آن ، از اركان مهمّ بلاغت ، و از شروط اصلى آن مىباشد . و قرآن كريم در تمامى سوره‌ها و آياتش ، به بهترين وجه از چنين نظم و تناسقى برخوردار است ؛ به طورى كه تمام سوره‌ها مشتمل بر بهترين مبادى و بالاترين و برترين خواتيم است . بنابراين ، بايد در اين زمينه ، مقاصد و اهداف بزرگى باشد كه اين دو حسن و زيبايى ( تناسب فواتح و خواتيم سور ) را بهم پيوند داده و كمال اتّصال را به آن ببخشد ، و همراه آن دو ، نظمى شگفت‌انگيز ، بين تمام اعضا و كلمات و حروف هر سوره استوار باشد . حسن ائتلاف و انسجام مجموعهء آيات هر سوره تناسب و ائتلاف بين صدر و ذيل ، و آيات ديگر هر سوره ، و هماهنگى آن با اهداف ريز و درشت سوره‌هاست كه يك سوره را در يك محدوده و در يك چهار چوب قرار داده و منهج آن را ترسيم مىنمايد . و اين خطوط و منهج اسرارآميز را ، يك ديباچه و مقدمهء بسيار لطيف و زيبا و مقاصد بسيار بلند و خاتمهء بسيار و الا تشكيل مىدهد ، به طورى كه از اين امور متعدد ، يك نحوه وحدت موضوعى جامع كه حقيقت سوره را در تمام ابعاد و زمينه‌هاى آن تشكيل مىدهد ، به وجود مىآيد . به عبارت ديگر : هريك از سور قرآنى ، داراى يك جدول بزرگ و هيكل عظيمى است كه از اغراض و اهدافى كه در تمام آيات آن گسترده شده شكل مىگيرد ، و اين رابطه و هماهنگى به حدّى است كه به مجرّد تكميل آن ، رسالت