آن از قلم نيفتاده است ؛ و هركس مدعى نقصان باشد به روايات باطلى استناد كرده است كه در نظر چنين شخص ساده‌لوحى صحيح به نظر آمده است » . استاد مدنى مىافزايد : « استاد شيخ محمد جواد مغنيه يكى از شخصيت‌هاى بزرگ عالم تشيع در لبنان كه مدتى منصب قضاوت را به عهده داشت و پس از آن رياست دادگاه عالى شريعت به ايشان واگذار شد چنين نگاشته است : نظر كسانى را كه به استناد وجود پاره‌اى از روايات در جوامع روايى بعضى از انديشوران شيعه ، به احتجاج با اين فرقه برخاسته‌اند به اين نكته جلب مىكنم كه شيعه معتقد است در كتب حديثى موجود در كتابخانه‌هاى ايشان مثل كافى و استبصار و تهذيب و من لا يحضره الفقيه ( كتب اربعه و مهمترين جوامع روايى ) روايات صحيح و ضعيف با هم گرد آمده است ، چنان كه در كتب فقهى كه توسط فقهاى شيعه به رشته تحرير در آمده ، خطا و صواب انعكاس يافته است . خلاصه آنكه هيچ كتابى را در جهان تشيع سراغ نداريم كه شيعه چنان به حقانيت و درستى آن دل بسته باشد و آن را از اول تا به آخر ، مبرا و پيراسته از هر خطا و كژى انگارد ؛ جز يك كتاب و آن قرآن كريم است . بنابراين احاديثى كه در كتب روايى شيعه آمده است ، نمىتواند عليه مذهب شيعه يا بر هر شيعى به اين عنوان كه داراى مذهب شيعه است ، حجت باشد و حديثى كه يك شيعه گردآورده است فقط عليه او به‌عنوان يك فرد - نه به‌عنوان انتسابش به تشيع - قابل احتجاج است . اين نتيجه طبيعى - براى هركس كه شايسته باشد - فتح باب اجتهاد است . اجتهاد ، همانگونه كه در استخراج حكم از آيه يا روايتى نقش اساسى دارد ، در تشخيص صحت يا ضعف سند نيز مدخليت تمام دارد . اگر بگوييم : اعتقاد به وجود كذب و جعل بين احاديث ، يكى از واقعيت‌هاى انكارناپذير ميان اهل اسلام - بدون فرق بين مذاهب مختلف - است ؛ به اندازه‌اى كه صاحبان تمام فرق اسلامى بر آن اتفاق دارند ، سخنى از روى گزافه نگفته‌ايم » . « 1 » دكتر محمد تيجانى سماوى مىگويد : « اگر تمام شهرهاى اسلامى در شرق و غرب و شمال و جنوب جهان اسلام را زير پا بگذاريم و تمام مراكز دنيا را از نظر

--> ( 1 ) . مجله رسالة الاسلام ، منتشره از سوى دار التقريب بين المذاهب الاسلاميه ، قاهره ، سال يازدهم ، شماره 44 ، ص 385 - 382 .