2 . سخن محمد بن محمد بن نعمان مفيد ( م 413 ) از اركان شيعه . مرحوم مفيد در كتاب ثمين خود اوائل المقالات كه در شرح و توضيح اصول مسايل اسلامى مورد اختلاف شيعه اماميه با ديگر فرقه‌هاى موسوم به عدليه نگاشته چنين آورده است : « برخى از اماميه معتقدند از قرآن نه كلمه‌اى كم شده است و نه آيه يا سوره‌اى ؛ ولى آنچه از تأويل و تفسير معانى قرآن كه مبيّن حقيقت تنزيل آن بود و در مصحف على عليه السّلام ثبت شده بود از مصاحف امروزين حذف گشته است . اين تأويل و تفسيرها گرچه جزو كلام خداوند كه در قالب قرآن انعكاس يافته است به حساب نمىآيد ، خود از طريق وحى نازل شده است و گاه به تأويل ، قرآن گفته مىشده است » . مرحوم مفيد پس از نقل رأى اين جماعت مىگويد : « به نظر من اين ايده - كه محذوفات مصحف على عليه السّلام تأويل و تفسير قرآن بوده است نه خود قرآن - از عقيدهء كسانى كه مدعى كاستى حقيقى خود قرآن‌اند به واقعيت نزديك‌تر و گرايش من به سوى آن بيشتر است . - در ادامه مىگويد : - تحريف به زيادى قرآن ، قطعا مردود است ؛ زيرا اگر مقصود از زيادى ، افزايش يك سوره است ، به شكلى كه بر فصحا مشتبه شده است ، اين ادعا با تحدّى قرآن به آوردن سوره‌اى مانند سوره‌هاى آن منافات دارد ، « 1 » و اگر مقصود زيادى يك يا دو كلمه يا يك يا دو حرف در قرآن است ، گرچه دليل قاطعى بر رد آن در اختيار نداريم ، گرايش من به اين است كه قرآن از چنين افزايشى سالم و محفوظ مانده است ؛ در اين زمينه حديثى نيز از امام صادق عليه السّلام وجود دارد » . « 2 » شيخ مفيد همچنين در اجوبة المسائل السرويه مىگويد : « اگر كسى بگويد : چگونه مىتوان گفت چيزىكه بين دفّتين جمع شده ، حقيقتا همان كلام خداوند است - بدون هيچ افزايش يا كاهشى - در حالىكه از ائمهء خود قرائاتى را روايت مىكنند كه مخالف اين سخن است ؛ نظير « كنتم خير ائمة أخرجت للناس » و

--> ( 1 ) . زيرا به استناد تحدى - كه در آخرين مرحله به سوره ، تحدى شده است - احدى از فصحا قادر به ارائه نظير يك سوره هرچند كوتاه‌ترين نوع آن نيست . و ادعاى افزايش يك سوره در قرآن و هم‌سنگ بودن آن با ديگر سوره‌ها كه لازمه قول به تحريف - از نوع به زيادى - است ، به‌معناى فروپاشى تحدّى است كه قطعا غيرممكن است . ( مترجم ) . ( 2 ) . اوائل المقالات ، ص 56 - 55 .