لا يحضره الفقيه نگاشته شيخ المحدثين محمد بن على بن حسين صدوق ، ( م 280 ) و تهذيب و استبصار كه هردو توسط شيخ الطائفه محمد بن حسن طوسى ( م 460 ) تدوين شده است . اين شيوه يعنى اتقان در نقل و بازگويى روايت ، در دوره‌اى طولانى ادامه داشت و به روزگار خاتم المحدثين شيخ حر عاملى ( 1104 - 1033 ) صاحب موسوعه حديثى بزرگ يعنى وسائل الشيعه منتهى شد . اين محدث بزرگ در اين كتاب - كه نوشتن آن را در سال 1082 به پايان برد - تمام آنچه را كه يك فقيه در استنباط احكام متنوع شرع مقدس بدان نياز دارد جمع‌آورى كرد . محدث فقيه فيض كاشانى ( 1091 - 1007 ) نيز در كتاب الوافى - كه در تاريخ 1068 تدوين آن پايان يافت - همان روش مرحوم شيخ حر عاملى را دنبال نمود ، اما پس از اين دوره ، ناگهان دوره انحطاط و ازهم‌گسيختگى در نقل احاديث و روايات پديدار شد ؛ به‌گونه‌اى كه اهل حديث بىآنكه به استناد حديث يا به صحت متن آن وقعى نهند به كسانى كه كارشان فقط نقل روايت و جمع اخبار است مبدل شدند ؛ به اين علت است كه با پايان يافتن عصر محدثان دوره پيشين - كه در نقل حديث ، همواره به دنبال اتقان و استحكام سند و متن حديث مىگشتند - به احاديثى كه اين دسته از اخباريان نقل مىكنند اطمينان وجود ندارد ؛ زيرا تمام همت ايشان تنها انباشته كردن حجم احاديث بوده است و كمتر به دقت در محتواى آنها همت گماشته‌اند ، نه به اينكه حديث را از چه كسى مىگيرند اهميت مىدهند و نه به اينكه بايد بر چه منبع حديثى تكيه نمايند . تنها چيزىكه براى ايشان بسيار مهم است و امور ديگر را تحت الشعاع قرار داده ، اين است كه انبان‌ها و دفاتر خود را با احاديثى كه به داستان‌هاى قصه‌پردازان و افسانه‌هاى اسرائيلى بىشباهت نيست پر سازند . اينان با همكاران پيشين خود يعنى « حشويه عامه » همگام راه پيموده‌اند . اگر حشويه در ميان اهل سنت فاجعه‌آفرين بودند اخباريون متأخر نيز در ميان ما ( شيعيان ) - در اثر بىمبالاتى در نقل حديث - فاجعه‌آفرين شدند ؛ در حالىكه عالمان و انديشمندان ما ، يكصدا احتمال تحريف را در قرآن كريم رد كرده‌اند ؛ زيرا قرآن - چنان كه خداوند در وصف آن گفته است - كتابى است بلند مرتبه كه باطل از