الشيخ محمد هادي معرفة ( مترجم : شهرابى )
32
صيانة القرآن من التحريف ( مصونيت قرآن از تحريف ) ( فارسى )
بنابراين ، وقتى كلمه يا لفظ و حرفى مىتواند قرآن باشد كه به تواتر ثابت شود آن هم تواترى سراسرى و در همهء عصرها و نسلها از زمان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله تاكنون . با توجه به اين مسأله ، احتمال تحريف در قرآن به كلى منتفى مىشود چون آنچه نقل شده كه بهعنوان قرآن تلاوت مىشده و سپس ساقط گرديده تنها با خبر واحد به ما رسيده است و خبر واحد - حتى اگر سندش صحيح باشد - در اين زمينه حجّيت و اعتبارى ندارد . در نتيجه ، اخبار واحدى كه در زمينهء تحريف قرآن رسيده بىارزش و مردود است . « علّامهء حلّى » ( متوفاى 726 ه . ق ) « 1 » مىگويد : « همگان اتفاق دارند كه تنها آنچه از قرآن بهطور متواتر به ما رسيده ، حجّت است . با اين حساب روايات راويانى كه مىگويند : چيزى را از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله شنيدهاند نمىتوان پذيرفت - هرچند داراى سند صحيح باشند - چون راوى واحد اگر بگويد : آنچه شنيده قرآن بوده حتما اشتباه مىكند و اگر چنين نگويد ، نقل او مردّد است بين سخنى از پيامبر يا عقيدهاى مخصوص خودش كه در هر صورت حجّت نيست ، زيرا اين مسأله مورد اتّفاق و اجماع دانشمندان است كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله قرآن را در ميان جمعيّت فراوانى - كه به حد تواتر مىرسيدند - ايراد مىفرمود ، چرا كه معجزه و نشانهء راستگويى اوست و اگر به آن حد از جمعيّت ابلاغ نمىكرد معجزهء او محقق نمىگشت و حجّتى بر نبوّتش باقى نمىماند . » « 2 » بر همين منوال ديگر دانشمندان محقق سخن راندهاند از جمله « سيد مجاهد » محمد بن على طباطبائى در كتاب « وسائل الاصول » مىنويسد : « اختلافى در اين نيست كه هرچه جزء قرآن شمرده مىشود واجب است كه هم در اصل و هم در اجزائش متواتر باشد ، چون عادتا در اينگونه موارد مهمّ ، تواتر حاصل مىشود .
--> ( 1 ) . آية الله جمال الدين ، ابو منصور ، حسن بن يوسف ابن مطهر ، مشهور به علامهء حلى . ( 2 ) . نهاية الوصول الى علم الاصول ، به نقل بروجردى ، البرهان ، ص 111 .