شنيده باشد ، ولى در سرزمين خودمان كسى را نيافتم كه از مصنف شنيده باشد يا اجازهء روايت از او داشته باشد . به همين دليل ، سندها را زدودم و بقيّه را همان‌طور كه بود نوشتم تا استفادهء از آن براى نويسنده و خوانندگان راحت‌تر باشد . با اين حال از اين تفسير ناتمام ، به جز نصفش ( يعنى ، تا آخر سورهء كهف ) در دست نيست . » « 1 » ب ) ديگرى تفسير « فرات بن ابراهيم بن فرات كوفى » ( متوفاى حدود سال 300 ه . ق . ) مىباشد كه به نقل روايات رسيده از معصومين عليهم السّلام بسنده كرده است . از « حسين بن سعيد اهوازى » و ديگر مشايخ خود كه به حدود صد و چند نفر مىرسند روايات زيادى را نقل مىكند كه همهء آنان از راويان حديث شيعه مىباشند ، ولى نام و شرح‌حال بيشترشان در كتابهاى رجال شيعه نيامده ، چنان‌كه خود فرات نيز ستايش يا نكوهش نشده است . محقق تهرانى مىگويد : « متأسفانه بعضى [ از نسخه‌برداران ] بيشتر سندهاى اين كتاب را زدوده‌اند و تنها به اين عبارت اكتفا كرده‌اند كه « فرات از حسين بن سعيد معنعنا از فلان . . . » و بيشتر سندها را همين‌طور ثبت كرده‌اند . تعبير « معنعنا » اشاره به اين است كه سند روايات ، كامل بوده و به خاطر اختصار ، آن را رها كرده‌اند . » « 2 » ج ) تفسير « محمد بن عباس ماهيار » معروف به « ابن حجّام » ( متوفاى حدود 330 ه . ق . ) كه از اصحاب ما و بسيار مورد اطمينان ، درست كار و درست عقيده بوده است . كتابى دارد به نام « ما نزل من القرآن فى اهل البيت ؛ آنچه از قرآن دربارهء اهل بيت عليهم السّلام نازل شده است » . نجاشى مىگويد : « به اعتقاد گروهى از اصحاب ما ، كتابى همانند آن - در

--> ( 1 ) . الذريعة ، ج 4 ، ص 295 . ور . ك ، استادى ، چهل مقاله ، ص 95 به بعد . ( 2 ) . الذريعه ، ج 4 ، ص 298 .