مختلف و كار آن درهم و برهم ، راه بيرون شدن از آن فتنه‌ها ننگ ، وسيله‌اى براى هدايت نبود پس راهنمائى و هدايت از ميان رفته كورى و گمراهى شيوع داشت ، براى خداى سبحان نافرمان و شيطان را يار بودند ، ايمان ذليل و ستونهاى آن ويران گشته ، آثار و نشانه‌هايش تغيير كرده ، راههاى آن خراب و نابود شده مردم پيرو شيطان در راههاى او گام نهاده بسرچشمه‌هايش وارد ميشدند بكمك ايشان نيرنگهاى شيطان به كار افتاد ، پرچم كفر و گمراهيش بر افراشته شد ، در فتنه‌هائى كه مردم را پايمال و لگدكوب كرد و همگى در آن سرگردان و نادان گرفتار بودند در بهترين جاى دنيا و ميان بدترين همسايه‌ها كه خوابشان بيخوابى و سرمه‌ى چشمشان گريه بود در سرزمينى كه دهنهاى دانايان بسته و ذليل و نادانش افسار گسيخته و ارجمند بود . 20 - و قسمتى از سخنرانى آن حضرت ( ع ) اى مردم ! موجهاى آشوبها را بكشتيهاى نجات و رستگارى شكافته و از آنها بگذريد ، از راه مخالفت منحرف گرديده گام بيرون نهيد ، افسرهاى نازش و بزرگى از سرزمين گذاريد ، رستگار مىشود كسى كه با پر و بال قيام كند ، راحت و آسوده است آنكه تسليم شده و گوشه‌گير شود ، اين مانند آب گنديده‌ى بدبوئى است كه در گلوى نوشنده‌ى آن گرفته مىشود ، آنكه ميوه را نارس بچيند مانند كسى است كه در زمين ديگرى زراعت كند ، اگر سخنى بگويم گويند براى آز به امارت و پادشاهى است ، اگر خاموش بنشينم سخن نگويم گويند از مرگ و كشته شدن مىترسد . هيهات بعد از اين همه پيشامدهاى سهمگين و پى در پى سزاوار نبود چنين گمانى در باره‌ى من برده شود در صورتى كه سوگند به خدا انس پسر ابى طالب بمرگ بيشتر است از انس كودك به پستان مادرش بلكه سكوت من براى آنست كه فرو رفته‌ام در علمى كه پنهان است اگر آشكار نمايم آنچه را كه مىدانم شما